Kader‑i İlâhî adâleti bizleri Denizli Medrese‑i Yûsufiye’sine sevketmesinin bir hikmeti, her yerden ziyâde Risale‑i Nura ve şâkirdlerine hem mahpusları, hem ahâlisi, belki hem memurları ve adliyesi muhtaç olmalarıdır. Buna binâen, biz bir vazife‑i îmâniye ve uhreviye ile bu sıkıntılı imtihana girdik.

Evet, yirmi‑otuzdan ancak bir‑ikisi ta'dil‑i erkân ile namazını kılan mahpuslar içinde birden Risale‑i Nur şâkirdlerinden kırk‑ellisi umumen bilâ‑istisna mükemmel namazlarını kılmaları, lisân‑ı hâl ile ve fiil diliyle öyle bir ders ve irşaddır ki, bu sıkıntı ve zahmeti hiçe indirir, belki sevdirir. Ve şâkirdler, ef'âlleriyle bu dersi verdikleri gibi, kalblerindeki kuvvetli tahkîkî îmânlarıyla dahi buradaki ehl‑i îmânı ehl‑i dalâletin evhâm ve şübehâtından kurtarmalarına medâr çelikten bir kale hükmüne geçeceğini rahmet ve inâyet‑i İlâhiye’den ümîd ediyoruz.

Buradaki ehl‑i dünyanın bizi konuşmaktan ve temâstan men'leri zarar vermiyor. Lisân‑ı hâl, lisân‑ı kàlden daha kuvvetli ve te'sirli konuşuyor. Mâdem hapse girmek terbiye içindir, milleti seviyorlar ise, mahpusları Risale‑i Nur şâkirdleriyle görüştürsünler, tâ bir ayda, belki bir günde bir seneden ziyâde terbiye alsınlar. Hem millete ve vatana, hem kendi istikbâllerine ve âhiretine menfaatli birer insan olsunlar. Gençlik Rehberi bulunsa idi, çok fâidesi olurdu. İnşâallâh bir zaman girer.

Bugün, büyük ve merhum kardeşim Molla Abdullâh ile Hazret‑i Ziyaeddin hakkındaki ma'lûmunuz muhâvereyi tahattur ettim. Sonra sizi düşündüm. Kalben dedim:

Eğer perde‑i gayb açılsa, bu sebatsız zamanda böyle sebat gösteren ve bu yakıcı, ateşli hâllerden sarsılmayan bu samîmî dindarlar ve ciddi Müslümanlar eğer herbiri bir velî, hattâ bir kutub görünse, benim nazarımda şimdi verdiğim ehemmiyeti ve alâkayı pek az ziyâdeleştirecek ve eğer birer âmî ve âdi görünse, şimdi verdiğim kıymeti hiç noksan etmeyecek diye karar verdim.

Çünkü böyle pek ağır şerâit altında îmân kurtarmak hizmeti, herşeyin fevkındedir. Şahsî makamlar ve hüsn‑ü zanların ilâve ettikleri meziyetler, böyle dağdağalı, sarsıntılı hâllerde hüsn‑ü zanlarını kırmakla muhabbetleri azalır ve meziyet sâhibi dahi onların nazarlarında mevkiini muhâfaza etmek için tasannu'a ve tekellüfe ve sıkıntılı vakara mecburiyet hisseder. İşte hadsiz şükür olsun ki, bizler böyle soğuk tekellüflere muhtaç olmuyoruz.

Bütün rûh ve kalb ve aklımla sizin leyâli‑i aşerenizi tebrik ederiz. Bizim şirket‑i maneviyemizde büyük kazançlar edeceklerini Rahmet‑i İlâhiye’den niyâz ederiz. Bu gece rüyamda yanınıza gelmiş, imâm olarak namaz kılacağım hâlinde uyandım. Benim tecrübemle rüyanın tâbiri çıkacağı zamanda Sava ve Homa kahramanlarından iki kardeşimiz rüyayı tâbir etmek için umumunuz nâmına geldiler. Ben de umumunuzu görmek gibi mesrûr oldum.

Kardeşlerim! Gerçi bu vaziyet, hem muvâfığa ve bir kısım memurlara Risale‑i Nura karşı bir çekinmek, bir ürkmek vermiş, fakat bütün muhâliflerde ve dindarlarda ve alâkadar memurlarda bir dikkat, bir iştiyak uyandırıyor. Merak etmeyiniz, o nurlar parlayacaklar. (Hâşiye)

Sabri’nin tâbiri ve istihrâcıyla, Sûre‑i ve'l-Asr işâretine muvâfık olarak Risale‑i Nur, Anadolu’yu Cebel‑i Cûdî’de sefîne gibi ve Isparta ve Kastamonu’yu âfât‑ı semâviye ve arziyeden muhâfazalarına bir vesile olduğunu ve Risale‑i Nura ilişmesinler, yoksa yakında bekleyen âfetler geleceklerini bilsinler, akıllarını başlarına alsınlar. Bu musîbetten biraz evvel tekrar ile söylüyordum, size de o mektûblar gönderilmişti. Şimdi aldığım haber: Kastamonu, civarı, kalesi, Risale‑i Nurun mâtemini tutmuş gibi ağlamış ve zelzele ile sıtma tutmuş, inşâallâh yine Risale‑i Nura kavuşacak ve gülecek ve şükredecek.

Size evvelki gün iki kıymetli kazancımızı yazmıştım. İkincide yüzer lisânla duâ ve tesbihât, ilâ âhir demiştim. Noksan var. Sahîhi: Herbirimiz derecesine göre yüzer lisânla, ilâ âhir…

Hem ben pek çok alâkadar olduğum Sava köyünden çok muhterem bir ihtiyar ile ellerimiz birbiriyle kelepçe edilip geldiğimiz, beni pek çok memnun edip, bununla o mübârek köyün bana şiddet‑i alâkasını anladım. O kardeşime ayrıca selâm ederim.

﴿وَخَسِرَ هُنَالِكَ الْكَافِرُونَ﴾ bu âyet dahi ﴿وَالْعَصْرِ ❋ اِنَّ الْاِنْسَانَ لَف۪ي خُسْرٍ﴾ işâretine işâret eder ki; kâfirlerin bu kadar tahribâtları ve harbleri fâidesiz ve hasârât içerisinde ayn‑ı zarar oldu. ﴿وَالْعَصْرِ﴾ işâretinde Risale‑i Nura bir îmâ bulunması remziyle, bu âyet dahi remzen bin üçyüz altmış Rûmî tarihi olan bu senede münâfıklar ve küfre düşenler Risale‑i Nura ilişecekler, fakat hasârât ederler. Çünkü zelzele ve harb gibi belâların ref'ine bir sebeb, Risale‑i Nurdur. Onun ta'tîli belâları celbeder diye bir gizli îmâ olabilir.

Ben tahmin ediyordum ki; hakîki ve en son müdafaanâmemiz, Denizli hapsinin meyvesi olan risalecik olacak. Çünkü, evvelce bazı evhâm yüzünden bir seneden beri aleyhimize geniş bir tarzda çevrilen plânlar bunlardır: “Tarîkatçılık, komitecilik ve haricî cereyanlarına âlet olmak ve dinî hissiyatı siyasete âlet etmek ve cumhûriyet aleyhinde çalışmak ve idare ve âsâyişe ilişmek” gibi asılsız bahâneler ile bize hücum ettiler.

Cenâb‑ı Hakk’a hadsiz şükür olsun ki, onların plânları akîm kaldı. O kadar geniş bir sahada, yüzer talebelerde, yüzler risalede, onsekiz sene zarfındaki mektûb ve kitaplarda hakikat‑i îmâniyeden ve Kur'âniye’den ve âhiretin tahkîkinden ve saâdet‑i ebediyeye çalışmaktan başka bir şey bulmadılar. Plânlarını gizlemek için gayet âdi bahâneleri aramağa başladılar.

Fakat hükûmetin bazı erkânını iğfal edip aleyhimize çeviren dehşetli ve gizli bir zındıka komitesi şimdi doğrudan doğruya küfr‑ü mutlak hesabına bize hücum etmek ihtimaline karşı, güneş gibi zâhir ve şübhe bırakmaz ve dağ gibi metîn, sarsılmaz olan Meyve Risalesi onlara karşı en kuvvetli bir müdafaa olup onları susturacak diye bize yazdırıldı zannediyorum.

Gerçi yeriniz çok dardır, fakat kalbinizin genişliği o sıkıntıya aldırmaz, hem yerlerimize nisbeten daha serbesttir. Biliniz! En esâslı kuvvetimiz ve nokta‑i istinâdımız, tesânüddür. Sakın sakın bu musîbetlerin verdiği asabîlik cihetiyle birbirinizin kusuruna bakmayınız. Kısmet ve kadere i'tirâz hükmünde olan şekvâlar ve “Böyle olmasaydı şöyle olmazdı” diye birbirinizden gücenmeyiniz. Ben anladım ki; bunların hücumundan kurtulmak çaremiz yoktu, ne yapsaydık onlar hücumu yapacak idiler. Biz sabır ve şükür ve kazâya rızâ ve kadere teslîm ile mukàbele ederek tâ inâyet‑i İlâhiye imdâdımıza gelinceye kadar az zamanda ve az amelde pek çok sevâb ve hayrat kazanmağa çalışmalıyız.

Oradaki kardeşlerimizin selâmetlerine duâlar ediyoruz.

Bu dünyanın hayatı pek çabuk değişmesine ve zevâline ve fenâ ve fânî, âkıbetsiz lezzetlerine ve firâk ve iftirak tokatlarına karşı bir ehemmiyetli medâr‑ı tesellî ise, samîmî dostlar ile görüşmektir. Evet, bazen bir tek dostunu bir‑iki saat görmek için, yirmi gün yol gider ve yüz lirayı sarfeder. Şimdi bu acîb, dostsuz zamanda samîmî kırk‑elli dostunu birden bir‑iki ay görmek ve Allah için sohbet etmek ve hakîki bir tesellî alıp vermek; elbette başımıza gelen bu meşakkatler ve zâyiât‑ı maliye, ona karşı pek ucuz düşer‥ ehemmiyeti kalmaz. Ben kendim, buradaki kardeşlerimden on sene firâktan sonra bir tekini görmek için bu meşakkati kabûl ederdim. Teşekkî, kaderi tenkid ve teşekkür kadere teslîmdir.

Sizi te'min ederim ki; şimdi ecel gelse, ölsem, kemâl‑i rahat-ı kalble karşılayacağım. Çünkü içinizde kuvvetli, metîn, genç çok Saidler bulunduğuna ve bu bîçâre, ihtiyar, hasta, zaîf Said’den çok ziyâde Risale‑i Nura sâhib ve vâris ve hâmî olacaklarına kanâatim geliyor. Nazîf’in pusulasında isimleri yazılan ve te'sirli bir sûrette kuvve‑i maneviyeyi takviye eden zâtlara çok minnetdâr ve çok müferrah oldum. Zâten ben onların böyle olacaklarını tahmin ederdim. Cenâb‑ı Hak, onları muvaffak ve başkalara da hüsn‑ü misâl eylesin, âmîn!

Mâdem âhiret için, hayır için, ibâdet ve sevâb için, îmân ve âhiret için Risale‑i Nur ile bağlanmışsınız; elbette bu ağır şerâit altında herbir saati yirmi saat ibâdet hükmünde ve o yirmi saat ise Kur'ân ve îmân hizmetindeki mücâhede‑i maneviye haysiyetiyle yüz saat kadar kıymetdâr ve yüz saat ise böyle herbiri yüz adam kadar ehemmiyetli olan hakîki mücâhid kardeşler ile görüşmek ve akd‑i uhuvvet etmek, kuvvet vermek ve almak ve tesellî etmek ve mütesellî olmak ve hakîki bir tesânüdle kudsî hizmete sebatkârâne devam etmek ve güzel seciyelerinden istifade etmek ve Medresetü'z‑Zehrâ’nın şâkirdliğine liyâkat kazanmak için açılan bu imtihan meclisi olan şu Medrese‑i Yûsufiye’de ta'yinini ve kaderce takdir edilen kısmetini almak ve mukadder rızkını yemek ve o yemekte sevâb kazanmak için buraya gelmenize şükretmek lâzımdır. Bütün sıkıntılara karşı mezkûr fâideleri düşünüp sabır ve tahammülle mukàbele etmek gerektir.

Ben kalben arzu ederim ki; çelik ve demir gibi sebatkâr Isparta ve civarındakiler gibi metîn kahramanlar (Husrevler, Hâfız Aliler gibi) Kastamonu tarafından dahi burada görünsün. Hadsiz şükür ediyorum ki; Kastamonu Vilâyeti, benim arzumu tam yerine getirdi, müteaddid kahramanları imdâdımıza gönderdi. Hayâlimde her vakit bulunan, fakat isimlerini yazamadığım için, yanınızda fedâkâr kardeşlerime birer birer selâm ve selâmetlerine duâ ederim.

Sizi müteessir etmek veya maddî bir tedbir yapmak için değil, belki şirket‑i maneviye-i duâiyenizden daha ziyâde istifadem için ve sizin de daha ziyâde îtidâl‑i dem ve ihtiyat ve sabır ve tahammül ve şiddetle tesânüdünüzü muhâfaza için bir hâlimi beyân ediyorum ki:

Burada bir günde çektiğim sıkıntı ve azâbı, Eskişehir’de bir ayda çekmezdim. Dehşetli masonlar, insafsız bir masonu bana musallat eylemişler, tâ hiddetimden ve işkencelerine karşı “Artık yeter!” dememden bir bahâne bulup, zâlimâne tecâvüzlerine bir sebeb göstererek yalanlarını gizlesinler. Ben, hàrika bir ihsân‑ı İlâhî eseri olarak şâkirâne sabrediyorum ve etmeğe de karar verdim.

Mâdem biz kadere teslîm olup bu sıkıntıları خَيْرُ الْاُمُورِ اَحْمَزُهَا sırrıyla ziyâde sevâb kazanmak cihetiyle manevî bir ni'met biliyoruz; mâdem geçici, dünyevî musîbetlerin sonları ekseriyetle ferâhlı ve hayırlı oluyor; ve mâdem hakkalyakìn derecesinde yakìnî bir kat'î kanâatimiz var ki:

Azîz Kardeşlerim! Evvel âhir tavsiyemiz: Tesânüdünüzü muhâfaza; enâniyet, benlik, rekabetten tahaffuz ve îtidâl‑i dem ve ihtiyattır.

Bu müddeiumumun iddianâmesinden anlaşıldı ki; hükûmetin bazı erkânını iğfal edip aleyhimize sevkeden gizli zındıkların plânları akîm kalıp yalan çıktı; şimdi bahâne olarak cem'iyetçilik ve komitecilik isnâdıyla yalanlarını setre çalışıyorlar ve bunun bir eseri olarak benimle kimseyi temâs ettirmiyorlar. Güyâ temâs eden birden bizden olur. Hattâ büyük memurlar da çok çekiniyorlar ve bana sıkıntı verdirmekle kendilerini âmirlerine sevdiriyorlar. Hususan ben, i'tirâznâmenin âhirinde, bu gelen fıkrayı diyecektim, fakat bir fikir mâni oldu. Fıkra şudur:

Evet biz bir cem'iyetiz ve öyle bir cem'iyetimiz var ki; her asırda üçyüz milyon dâhil mensûbları var ve her gün beş defa o mukaddes cem'iyetin prensipleriyle kemâl‑i hürmetle alâkalarını ve hizmetlerini gösteriyorlar ve ﴿اِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ اِخْوَةٌ﴾ kudsî programıyla birbirinin yardımına duâlarıyla ve manevî kazançlarıyla koşuyorlar.

İşte biz, bu mukaddes ve muazzam cem'iyetin efrâdındanız; ve hususî vazifemiz de, Kur'ânın îmânî hakikatlerini tahkîkî bir sûrette ehl‑i îmâna bildirip onları ve kendimizi i'dâm‑ı ebedîden ve dâimî haps‑i münferitten kurtarmaktır. Sâir dünyevî ve siyâsî ve entrikalı cem'iyet ve komitelerle münâsebetimiz yoktur ve tenezzül etmeyiz.

Ben bu fecirde herbirinize karşı tam bir acımak hissettim. Birden Hastalar Risalesi hâtıra geldi, tesellî verdi.

Evet, bu musîbet dahi ictimâî bir nev'i hastalıktır. O risaledeki ekser îmânî devâlar, bunda da vardırlar. Hususan Erzurum’daki mübârek hastaya söylediğim gibi, bu saatten evvel bütün musîbet zamanının elemi gitmiş; hem sevâbı, hem hayrı, hem dünyevî ve uhrevî ve îmânî ve Kur'ânî fâideleri kalmış. Demek o geçici bir tek musîbet, dâimî ve müteaddid ni'metlere inkılâb etmiş. Gelecek zaman ise şimdilik yok olmasından, onda devam edecek musîbetin şimdilik elemi yok. Tevehhüm ile yoktan elem almak, rahmet ve kader‑i İlâhiye’ye i'timâdsızlıktır.

Sâniyen: Şimdi zemin yüzünde ekser beşer; maddî ve manevî, kalben, rûhen, fikren musîbetler ile giriftârdır. Bizim musîbetimiz, onlara nisbeten hem gayet hafiftir, hem kârlıdır. Hem kalb, hem rûh için; hem îmân, hem selâmet ve sıhhat lezzetleri var.

Sâlisen: Bu fırtınalarda buraya girmeseydik, vehham memurların temâsında bu hafif musîbet ağırlaşmış olacaktı ve onlara karşı tasannu' ve dalkavukluk etmek belâsı olacaktı.

Râbian: Bu işsiz ve muzâaf maddî ve manevî kışta, Medresetü'z‑Zehrâ’nın bir dershânesi olan bu Medrese‑i Yûsufiye’de, öz kardeşten daha müşfik çok hakîki dostlarını ve mürşid gibi uhrevî kardeşleri gayet ucuz ve az masrafla görmek, ziyaret etmek ve onların hususî meziyetlerinden istifade etmek ve şeffâf şeylerde sirâyet eden nur ve nurânî gibi hasenelerinden, manevî yardımlarından, ferâhlarından, tesellîlerinden kuvvet almak cihetinde bu musîbet; şeklini değiştirir, bir nev'i inâyet perdesi hükmüne geçer.

Evet, bu gizli inâyetin bir latîf zarâfetidir ki, bütün buraya gelen Risale‑i Nur talebelerine “Hocalar” nâmı verilmiş. Herkes, lisânında “Hocalar‥ hocalar” diye hürmetle yâdediyorlar. Bu zarâfet içinde latîf bir işâret var ki; bu hapis medreseye döndüğü gibi, Risale‑i Nur şâkirdleri dahi birer müderris, muallim ve sâir hapishâneler de bu hocaların sâyesinde inşâallâh birer mekteb hükmüne geçeceklerdir.

Bunun gibi tesellîye dair evvelce yazılan küçük mektûblar arasıra okunsa ve Meyvenin, hususan âhirleri beraber mütâlaa edilse ve hâtıra gelen Risale‑i Nurun mes'eleleri müzâkere olsa, inşâallâh talebe‑i ulûmun şerefini kazandırır. İmâm‑ı Şâfiî (K.S.) gibi büyük zâtlar: “Talebe‑i ulûmun hattâ uykusu dahi ibâdet sayılır.” diye ziyâde ehemmiyet vermişler. Böyle medresesiz bir zamanda, böyle azâb yerlerde, böyle yüksek talebelik yüzünden yüz sıkıntı da olsa, aldırmamalı, veyâhut خَيْرُ الْاُمُورِ اَحْمَزُهَا deyip o meşakkatler yüzünden ferâhla gülmeliyiz.

Amma fakir arkadaşların çoluk ve çocuk ve idare ciheti ise; musîbette, kendinden ziyâde musîbetliye ve ni'mette, daha noksaniyetliye bakmak kaide‑i Kur'âniye ve îmâniye ve Nuriyeye binâen, yüzde seksen adamdan daha ziyâde rahattırlar. Şekvâya hiç hakları olmadığı gibi, seksen derece bir şükür, üstüne haktır.

Hem burada kısmetimizi almak, yemek; kader‑i İlâhî ta'yin etmişti. Adâlet‑i rahmet; bizi toplattırdı, çoluk‑çocuk Rezzâk‑ı hakîkilerine emânet edildi, muvakkaten o nezâret vazifesinden me'zuniyet verdi. Nasıl ki, bir gün bütün bütün elini çektirecek, azledecek… Mâdem hakikat budur, ﴿حَسْبُنَا اللّٰهُ وَنِعْمَ الْوَك۪يلُ﴾ deyip teslîm ile şükretmeliyiz.

Ben, gerçi sizinle sûretâ görüşemiyorum, fakat sizin yakınınızda ve beraber bir binada bulunduğumdan, çok bahtiyarım ve müteşekkirim ve ihtiyarım olmadan bazen lüzumlu tedbirler ihtar edilir.

Ezcümle birisi: Yanımdaki koğuşa masonlar tarafından hem yalancı, hem câsus bir mahpus gönderilmiş. Tahrib kolay olmasından – hususan böyle haylaz gençlerde – o herif, bana çok sıkıntı vermesi ve o gençleri ifsad etmesi ile bildim ki: Sizlerin irşad ve ıslahlarınıza karşı zındıka, ifsada ve ahlâkları bozmağa çalışıyor.

Bu vaziyete karşı gayet ihtiyat ve mümkün olduğu kadar eski mahpuslardan gücenmemek ve gücendirmemek ve ikiliğe meydân vermemek ve îtidâl‑i dem ve tahammül etmek ve mümkün olduğu derecede bizim arkadaşlar uhuvvetlerini ve tesânüdlerini tevâzu' ile ve mahviyetle ve terk‑i enâniyetle takviye etmek gayet lâzım ve zarûrîdir.

Dünya işleriyle meşgul olmak beni incitiyor, sizin dirayetinize i'timâd edip zarûret olmadan bakamıyorum.

Her ihtimale karşı bu sabah ihtar edilen bir mes'eleyi beyân etmek lâzım geldi. Bizim, Kur'ân’dan aldığımız hakikatler; güneş, gündüz gibi şek ve şübhe ve tereddüdü kaldırmadığını yirmi seneden beri: “Acaba zındık feylesoflar buna karşı ne diyecekler ve dayandıkları nedir?” diye nefsim ve şeytanım çok araştırdılar. Hiçbir köşede bir kusur bulamadıklarından sustular. Zannederim, çok hassas ve iş içinde bulunan nefis ve şeytanımı susturan bir hakikat, en mütemerridleri de susturur.

Hem, belki karşımıza aldanmış veya aldatılmış bazı hocalar ve şeyhler ve zâhirde müttakìler çıkartılır. Bunlara karşı vahdetimizi, tesânüdümüzü muhâfaza edip onlar ile uğraşmamak lâzımdır, münâkaşa etmemek gerektir.

Bize karşı bu geniş ve ehemmiyetli hücum ve tecâvüzün hakîki sebebi Beşinci Şuâ olmadığını, belki Hizbü'n‑Nurî ve Miftâhü'l‑Îmân, Hüccetü'l‑Bâliğa olduğunu bu fecirde bir ihtar‑ı manevî ile hissettim. Dikkatle Hizbü'n‑Nurî’yi kısmen okudum, Miftâh’ı da düşündüm, bildim ki:

Zındıklar, küfr‑ü mutlak mesleğini bu iki keskin elmas kılınçların darbelerine karşı muhâfaza edemediklerinden, bir parça az siyasetle münâsebeti bulunan Beşinci Şuâ’ı zâhirî bir sebeb gösterdiler, hükûmeti iğfal edip aleyhimize sevkettiler.

Aynen bu ihtar ile beraber hâtıra geldi ki: “Bir kısım zaîf kardeşlerimiz muvakkaten vazgeçseler, belki kendileri bu belâdan kurtarılır.” diye izin vermek istedim.

Birden ihtar edildi ki: Bu derece alâkası devam eden ve iki defa bu imtihana giren ve mukâbilinde bu kadar zahmet çektikten sonra fâidesiz, zararlı kalben vazgeçmek değil, belki yalnız onları aldatmak için sırf zâhirî bir ictinâb gösterebilir. Yoksa hem kendine, hem bizlere, hem kudsî mesleğimize zararı dokunur, cezası olarak aks‑i maksadıyla tokat yer.

Sâir yerlere nisbeten en sıkıntılı ve en soğuk olan bu hapsin zahmet ve meşakkatini çeken, elbette bu hapsin sebebinde derecesine göre bir kaçınmak meyli olacak. Fakat onun zâhirî sebebi olan Risale‑i Nurun o zahmet çekenlere kazandırdığı îmân‑ı tahkîkî ve îmân‑ı tahkîkî ile hüsn‑ü hâtime ve şirket‑i maneviye ile yüzer adam kadar a'mâl‑i sâliha o acı zahmeti tatlı bir rahmete çevirdiğinden, bu iki neticenin fiatı, sarsılmaz bir sadâkat ve sebatkârlıktır. Onun için, pişman olmak ve vazgeçmek, büyük bir hasârettir.

Şâkirdlerin dünya ile alâkası olmayan veya pek az bulunanları için bu hapis daha hayırlıdır, bir cihette hürriyet yeridir.

Ve alâkası bulunan ve idaresi yerinde olanlara, sarfedilen paraları muzâaf sadakalara ve geçirilen ömür saatleri muzâaf ibâdetlere çevirmesinden, şekvâ yerine şükür etmeleri iktiza ediyor.

Ve fakir ve zaîf kısmı ise; zâten hapsin haricinde onlara fâidesiz sevâblar, mes'ûliyetli meşakkat verdiğinden, bu hayırlı, çok sevâblı, mes'ûliyetsiz ve arkadaşlarının mütekàbil tesellîleriyle hafifleşen meşakkat, onlar için medâr‑ı şükrândır.

Kastamonu’da ehl‑i takvâ bir zât, şekvâ tarzında dedi: “Ben sukùt etmişim. Eski hâlimi ve zevkleri ve nurları kaybetmişim.”

Ben de dedim: “Belki terakkî etmişsin ki; nefsi okşayan ve uhrevî meyvesini dünyada tattıran ve hodbînlik hissini veren zevkleri, keşifleri geri bırakıp, daha yüksek makama, mahviyet ve terk‑i enâniyet ve fânî zevkleri aramamak ile uçmuşsun.”

Kardeşlerim! Bu hakikate binâen, bu adam gibi düşünen veya hüsn‑ü zannın verdiği parlak makamları nazara alan zâtlar, sizlere bakıp içinizde mahviyet ve tevâzu' ve hizmetkârlık kisvesiyle görünen şâkirdleri âdi, âmî adamlar görür ve der: “Bunlar mı hakikat kahramanları ve dünyaya karşı meydân okuyan? Heyhât! Bunlar nerede, evliyâları bu zamanda âciz bırakan bu kudsî hizmet mücâhidleri nerede!” diyerek dost ise inkisar‑ı hayâle uğrar, muârız ise kendi muhâlefetini haklı bulur.

Sizin hapis meyveleriniz, benim nazarımda firdevs meyveleri gibi hoştur, kıymetlidir. Benim sizler hakkında büyük ümîdlerimi ve da'vâlarımı tasdik ve tahkîk ettiği gibi, tesânüdün kuvvetini pek güzel gösterdi. O mübârek kalemler birleştikçe, üç‑dört eliflerin birleşmesi gibi üç‑dört yüz kıymetini bu kadar ağır tazyîkat altında izhâr eyledi. Ve bu müşevveş şerâit içinde vahdetinizi muhâfaza eden hâlet‑i rûhiye, dünkü da'vâmı isbât ediyor.

Evet, – temsîlde hatâ yok – nasıl ki, büyük bir velî, küçük bir ashâb kadar Hizmet‑i İslâmiyede Ehl‑i Sünnetçe mevki almadığı gibi, aynen öyle de: “Bu zamanda hizmet‑i îmâniyede hazz‑ı nefsini bırakıp ve mahviyet ile tesânüd ve ittihâdı muhâfaza eden bir hàlis kardeşimiz, bir velîden ziyâde mevki alıyor.” diye kanâatim gelmiş ve siz dâima bu kanâatimi takviye ediyorsunuz. Cenâb‑ı Hak, sizlerden ebediyen râzı olsun, âmîn!

Meyve Risalesi çok ehemmiyetli ve çok kıymetlidir. Ümîd ederim, bir zaman büyük fütûhât yapacak. Sizler tam kıymetini anlamışsınız ki, bu dershâneyi derssiz bırakmadınız. Ben, kendi hesabıma derim: Bu kadar zahmet ve masrafımızın meyvesi; yalnız bu risale ve Müdafaa Risalesi ve sizler ile beraber bir yerde bulunmak dahi olsa, o masraf, o zahmeti hiçe indirir ve bu musîbetin on mislini de çeksem yine ucuz düşer.

Çok tecrübelerle ve bilhassa bu sıkı ve sıkıntılı hapiste kat'î kanâatim gelmiş ki: Risale‑i Nur ile kırâaten ve kitabeten iştigâl, sıkıntıyı çok hafifleştirir, ferâh verir. Meşgul olmadığım zaman o musîbet tezâuf edip lüzumsuz şeylerle beni müteessir eder. Bazı esbâba binâen, ben en ziyâde Husrev’i ve Hâfız Ali (R.H.), Tahiri’yi sıkıntıda tahmin ettiğim hâlde, en ziyâde temkin ve teslîm ve rahat‑ı kalb, onlarda ve beraberlerinde bulunanlarda görüyordum. “Acaba neden?” der idim.

Şimdi anladım ki; onlar, hakîki vazifelerini yapıyorlar; mâlâyanî şeylerle iştigâl etmediklerinden ve kazâ ve kaderin vazifelerine karışmadıklarından ve enâniyetten gelen hodfürûşluk ve tenkid ve telâş etmediklerinden, temkinleriyle ve metânet ve itmi'nân‑ı kalbleriyle Risale‑i Nur şâkirdlerinin yüzlerini ak ettiler, zındıkaya karşı Risale‑i Nurun manevî kuvvetini gösterdiler. Cenâb‑ı Hak, onlardaki nihâyet tevâzu' ve mahviyette tam izzet ve kahramanlık seciyesini umum kardeşlerimize teşmîl ettirsin, âmîn!

Gaflet ve dünya‑perestlikten çıkan dehşetli bir enâniyet, bu zamanda hükmediyor. Onun için ehl‑i hakikat, – hattâ meşrû bir tarzda dahi olsa – enâniyetten, hodfürûşluktan vazgeçmeleri lâzım olduğundan, Risale‑i Nurun hakîki şâkirdleri, buz parçası olan enâniyetlerini şahs‑ı manevîde ve havz‑ı müşterekte erittiklerinden, inşâallâh bu fırtınada sarsılmayacaklar.

Evet, münâfıkların ehemmiyetli ve tecrübeli bir plânı, böyle herbiri birer zâbit, birer hâkim hükmündeki eşhâsı, müşterek bir mes'elede böyle kaçınmak ve birbirini tenkid etmek asabiyetini veren sıkıntılı yerlerde toplattırır, boğuşturur, manevî kuvvetlerini dağıttırır. Sonra, kuvvetini kaybedenleri kolayca tokatlar, vurur.

Eski zamanda bir şeyhin mürîdleri pek çok olmasından, o memleketin hükûmeti siyasetçe telâş edip onun cemâatini dağıtmak istemiş. O zât, hükûmete demiş: “Benim yalnız bir buçuk mürîdim var, başka yok. İsterseniz tecrübe edeceğiz.” O zât, bir yerde çadır kurdu, kendi binler mürîdlerini oraya toplattı. O da emretti: “Ben bir imtihan yapacağım. Her kim benim mürîdim ise ve emri kabûl etse, Cennet’e gidecek.” Çadıra birer birer çağırdı. Gizli bir koyun kesti; güyâ hàs bir mürîdini kesti, Cennet’e gönderdi. O kanı gören binler mürîdler, daha hiçbiri şeyhi dinlemedi, inkâra başladılar. Yalnız bir adam dedi: “Başım fedâ olsun.” Yanına gitti. Sonra bir kadın dahi gitti, başkalar dağıldılar. O zât, hükûmet adamlarına dedi: “İşte benim bir buçuk mürîdim bulunduğunu gördünüz.”

Cenâb‑ı Hakk’a yüzbinler şükürler olsun ki; Risale‑i Nur, Eskişehir imtihan ve Mahkemesinde, şâkirdlerinden yalnız bir buçuk kaybetti. O eski şeyhin aksine olarak Isparta ve civar kahramanlarının himmetiyle o zâyi' olan bir buçuk adam yerine onbin ilâve oldu. İnşâallâh, bu imtihanda dahi hem şark, hem garbın kahramanlarının himmetleriyle, çokları kaybedilmeyecek ve bir giden yerine on girecek.

Bir zaman, müslim olmayan bir zât, tarîkattan hilâfet almak için bir çare bulmuş ve irşada başlamış. Terbiyesindeki mürîdleri terakkîye başlarken, birisi keşfen mürşidlerini gayet sukùtta görmüş. O zât ise ferâsetiyle bildi, o mürîdine dedi: “İşte beni anladın.” O da dedi: “Mâdem senin irşadın ile bu makamı buldum, seni bundan sonra daha ziyâde başımda tutacağım.” diye Cenâb‑ı Hakk’a yalvarmış, o bîçâre şeyhini kurtarmış; birdenbire terakkî edip bütün mürîdlerinden geçmiş, yine onlara mürşid‑i hakîki kalmış. Demek bazen bir mürîd, şeyhinin şeyhi oluyor.

Ve asıl hüner, kardeşini fenâ gördüğü vakit onu terketmek değil, belki daha ziyâde uhuvvetini kuvvetleştirip ıslahına çalışmak, ehl‑i sadâkatin şe'nidir. Münâfıklar, böyle vaziyetlerde kardeşlerin tesânüdünü ve birbirine karşı hüsn‑ü zanlarını bozmak için derler: “İşte o kadar ehemmiyet verdiğin zâtlar; âdi, âciz insanlardır.” Her ne ise...

musîbette gerçi çok zararımız var, fakat umum Âlem‑i İslâmı alâkadar edecek bir keyfiyet, bir vaziyet olmasından pek çok ucuz olarak pek büyük kıymeti var. Buna benzer vukû'a gelen hâdiseler, ya siyaset‑i diniye veya başka sebebler ile umum Âlem‑i İslâm nâmına olamadılar.

Eski Said’in matbu' “Lemeât” başındaki acîb imzası az tağyîr ile şimdiki hâlime ve yetmişinci sene‑i ömrüme tam muvâfık gelmesi cihetiyle yazdım. Münâsib görseniz; hem müdafaâtın, hem meyvenin, hem küçük mektûbların âhirinde imza yerinde yazarsınız. İşte o garîb imza, gelen üç buçuk satırdır.

Yıkılmış bir mezarım ki, yığılmıştır içinde Said’den altmış dokuz emvât bâ‑âsâm (❋) âlâma

Sizin tesânüdünüze benim ziyâde ehemmiyet verdiğimin sebebi, yalnız bize ve Risale‑i Nura menfaati için değil, belki tahkîkî îmânın dâiresinde olmayan ve nokta‑i istinâda ve sarsılmayan bir cemâatin kat'î buldukları bir hakikate dayanmağa pek çok muhtaç bulunan avâm‑ı ehl-i îmân için dalâlet cereyanlarına karşı yılmaz, çekilmez, bozulmaz, aldatmaz bir merci', bir mürşid, bir hüccet olmak cihetiyle sizin kuvvetli tesânüdünüzü gören kanâat eder ki; bir hakikat var, hiçbir şeye fedâ edilmez, ehl‑i dalâlete başını eğmez, mağlûb olmaz diye kuvve‑i maneviyesi ve îmânı kuvvet bulur, ehl‑i dünyaya ve sefâhete iltihaktan kurtulur.

Sakın sakın münâkaşa etmeyiniz, câsus kulaklar istifade ederler. Haklı olsa, haksız olsa bu hâlimizde münâkaşa eden haksızdır; bir dirhem hakkı varsa, münâkaşa ile bin dirhem bizlere zararı dokunabilir. Bir zaman Eskişehir hapsinde titiz kardeşlerime söylediğim bir hikâyeyi tekrar ediyorum:

Eski Harb‑i Umumî’de Rusya’nın şimâlinde doksan zâbitimiz ile beraber bir uzun koğuşta esir olarak bulunuyorduk. O zâtların bana karşı haddimden çok ziyâde teveccühleri bulunmasından, nasihatle gürültülere meydân vermezdim. Fakat birden asabiyet ve sıkıntıdan gelen bir titizlik, şiddetli münâkaşalara sebebiyet vermeye başladı. Ben de üç‑dört adama dedim: Siz nerede gürültü işitseniz, gidiniz haksıza yardım ediniz. Onlar dahi öyle yaptılar, zararlı münâkaşalar kalktı. Benden sordular: “Neden bu haksız tedbiri yaptın?” Dedim: “Haklı adam, insaflı olur; bir dirhem hakkını, istirahat‑i umumînin yüz dirhem menfaatine fedâ eder. Haksız ise ekseriyetle enâniyetli olur, fedâ etmez, gürültü çoğalır.”

Kardeşlerim! Siz, küçük mektûblar risalesinde medâr‑ı tesellî ve sabır ve tahammül için yazılan parçaları dikkatle ve tekrarla okuyunuz. Ben, en zaîfiniz ve bu sıkıntılı musîbetten en ziyâde hissedarım. Çok şükür tahammül ediyorum ve bütün suçu bana yükleyenlerden hiç gücenmedim ve vahdet‑i mes'ele itibariyle yalnız kendini müdafaa ederek zımnen cem'iyet ve suçu bize tahmil edenlerden dahi sıkılmadım. Mâdem kardeşiz, beni bu sabırda taklid etmenizi sizden ricâ ederim.

Ben, bu gece Eski Said’in izzetli damarıyla, ellerimiz kelepçeli beraber mahkemeye süngülü neferât ile sevkimizi düşündüm, şiddetli bir hiddet geldi. Birden kalbe ihtar edildi ki:

Hiddet değil, belki kemâl‑i iftiharla, şükür ve sevinçle bu vaziyeti karşılamak lâzımdır. Çünkü zîşuûr ve hadd ü hesaba gelmeyen melek ve rûhânilerin ve insanlardan ehl‑i hakikatin ve ashâb‑ı vicdânın ve îmân‑ı tahkîkî sâhiblerinin nazarlarında, hak ve hakikat ve Kur'ân ve îmân yolunda bu asra meydân okuyan bir kahramanlar kafilesi sûretinde görünüyorlar. Bunların, teveccüh‑ü Rahmet-i İlâhiye’yi ve kabûl‑ü Rabbâniyeyi gösteren bu yüksek takdir ve tahsinlerine karşı mahdûd bir kısım serseri ve haylaz ve sefîhlerin tahkîrkârâne nazarlarının, hiçbir ehemmiyeti olamaz.

Hattâ bir gün hastalık için araba ile gittiğim zaman, çok ağırlık hissettim ve sonra sizin gibi elim bağlı beraber gittiğim vakit, büyük bir inşirah ve manevî bir ferâh hissettim. Demek o hâl, bu sırdan ileri gelmiş.

Çok defa söylediğim gibi yine tekrar ediyorum ki; tarihte Risale‑i Nur şâkirdleri gibi hak yolunda pek çok hizmet eden ve pek çok sevâb kazanan ve pek az zahmet çeken görülmüyor. Biz ne kadar meşakkat çeksek, yine ucuzdur.

Bu musîbetimizden kaçmak ve kurtulmak, iki cihetle kàbil değildi: