Risale-i Nur'da ara ve doğrudan okumaya geç
122

İkinci Mes'ele‑i Mühimme

Suâl: Vahdetü'l‑Vücûd mes'elesi, çoklar tarafından en yüksek makam telâkki ediliyor. Hâlbuki, velâyet‑i kübrâda bulunan başta Hulefâ‑i Erbaa olmak üzere Sahâbeler ve hem başta Hamse‑i Âl-i Abâ olarak Eimme‑i Ehl-i Beyt ve hem başta Eimme‑i Erbaa olarak Müçtehidîn ve Tâbiînden bu çeşit Vahdetü'l‑Vücûd meşrebi sarîhan görülmemiş. Acaba onlardan sonra çıkanlar daha ileri mi gitmişler, daha mükemmel bir cadde‑i kübrâ mı bulmuşlar?
Elcevab: Hâşâ! Şems‑i Risaletin en yakın yıldızları ve en karîb vereseleri bulunan o Asfiyâdan, hiç kimsenin haddi değil, daha ileri gidebilsin. Belki cadde‑i kübrâ onlarındır.
Vahdetü'l‑Vücûd ise, bir meşreb ve bir hâl ve bir nâkıs mertebedir. Fakat zevkli, neş'eli olduğundan, seyr ü sülûkte o mertebeye girdikleri vakit çoğu çıkmak istemiyorlar, orada kalıyorlar; en müntehâ mertebe zannediyorlar.
İşte şu meşreb sâhibi, eğer maddiyâttan ve vesâitten tecerrüd etmiş ve esbâb perdesini yırtmış bir rûh ise, istiğrakkârâne bir şühûda mazhar ise, Vahdetü'l‑Vücûddan değil, belki Vahdetü'ş‑Şühûddan neş'et eden; ilmî değil, hâlî bir vahdet‑i vücûd onun için bir kemâl, bir makam te'min edebilir. Hattâ Allah hesabına kâinâtı inkâr etmek derecesine gidebilir. Yoksa esbâb içinde dalmış ise, maddiyâta mütevağğil ise, Vahdetü'l‑Vücûd demesi, kâinât hesabına Allah’ı inkâr etmeye kadar çıkar.
123
Evet cadde‑i kübrâ, Sahâbe ve Tâbiîn ve Asfiyânın caddesidir. حَقَائِقُ الْاَشْيَاءِ ثَابِتَةٌcümlesi, onların kaide‑i külliyeleridir. Ve Cenâb‑ı Hakk’ın, ﴿لَيْسَ كَمِثْلِه۪ شَيْءٌ﴾ mazmunu üzere, hiçbir şey ile müşâbeheti yok. Tahayyüz ve tecezzîden münezzehtir. Mevcûdâtla alâkası, Hàlıkıyettir. Ehl‑i Vahdeti'l-Vücûdun dedikleri gibi; mevcûdât, evhâm ve hayâlât değil. Görünen eşya dahi, Cenâb‑ı Hakk’ın âsârıdır. “Heme Ost” değil, “Heme Ez Ost”dur. Yani: “Herşey O değil, belki herşey O’ndandır.” Çünkü hâdisât, ayn‑ı kadîm olamaz. Şu mes'eleyi iki temsîl ile fehme takrib edeceğiz:
Birincisi: Meselâ bir pâdişah var. O pâdişahın hâkim‑i âdil ismiyle bir adliye dâiresi var ki, o ismin cilvesini gösteriyor. Bir ismi de halifedir. Bir meşîhat ve bir ilmiye dâiresi, o ismin mazharıdır. Bir de kumandan‑ı a'zam ismi var. O isim ile devâir‑i askeriyede fa'âliyet gösterir. Ordu, o ismin mazharıdır.
Şimdi biri çıksa dese ki: “O pâdişah, yalnız hâkim‑i âdildir; devâir‑i adliyeden başka dâire yok.” O vakit bilmecbûriye, adliye memurları içinde, hakîki değil itibarî bir sûrette, meşîhat dâiresindeki ulemânın evsâfını ve ahvâlini onlara tatbik edip, zıllî ve hayâlî bir tarzda, hakîki adliye içinde tebeî ve zıllî bir meşîhat dâiresi tasavvur edilir. Hem dâire‑i askeriyeye ait ahvâl ve muâmelâtını, yine farazî bir tarzda, o memurîn‑i adliye içinde itibar edip, gayr‑ı hakîki bir dâire‑i askeriye itibar edilir ve hâkezâ… İşte şu hâlde, pâdişahın hakîki ismi ve hakîki hâkimiyeti, hâkim‑i âdil ismidir ve adliyedeki hâkimiyettir. Halife, kumandan‑ı a'zam, sultan gibi isimleri hakîki değiller, itibarîdirler. Hâlbuki pâdişahlık mâhiyeti ve saltanat hakikati, bütün isimleri hakîki olarak iktiza eder. Hakîki isimler ise, hakîki dâireleri istiyor ve iktiza ediyorlar.
124
İşte saltanat‑ı Ulûhiyet; Rahmân, Rezzâk, Vehhâb, Hallâk, Fa'âl, Kerîm, Rahîm gibi pek çok esmâ‑i mukaddeseyi hakîki olarak iktiza ediyor. O hakîki esmâ dahi, hakîki âyineleri iktiza ediyorlar. Şimdi Ehl‑i Vahdeti'l-Vücûd mâdem لَا مَوْجُودَ اِلَّا هُوَder, hakàik‑ı eşyayı hayâl derecesine indirir. Cenâb‑ı Hakk’ın Vâcibü'l‑Vücûd ve Mevcûd ve Vâhid ve Ehad isimlerinin hakîki cilveleri ve dâireleri var. Belki âyineleri, dâireleri hakîki olmazsa; hayâlî, ademî dahi olsa, onlara zarar etmez. Belki vücûd‑u hakîkinin âyinesinde vücûd rengi olmazsa, daha ziyâde sâfî ve parlak olur. Fakat Rahmân, Rezzâk, Kahhâr, Cebbâr, Hallâk gibi isimleri ise, tecellîleri hakîki olmuyor, itibarî oluyor. Hâlbuki o esmâlar, “Mevcûd” ismi gibi hakikattirler, gölge olamazlar; aslîdirler, tebeî olamazlar.
İşte Sahâbe ve Asfiyâ‑i Müçtehidîn ve Eimme‑i Ehl-i Beyt, حَقَائِقُ الْاَشْيَاءِ ثَابِتَةٌderler ki; Cenâb‑ı Hakk’ın bütün esmâsıyla hakîki bir sûrette tecelliyâtı var. Bütün eşyanın, O’nun icâdıyla bir vücûd‑u ârızîsi vardır. Ve o vücûd çendan Vâcibü'l‑Vücûd’un vücûduna nisbeten gayet zaîf ve kararsız bir zıll, bir gölgedir; fakat hayâl değil, vehim değildir. Cenâb‑ı Hak, Hallâk ismiyle vücûd veriyor ve o vücûdu idâme ediyor.
125
İkinci Temsîl: Meselâ, şu menzilin dört duvarında dört tane endâm âyinesi bulunsa; herbir âyine içinde her ne kadar o menzil, öteki üç âyine ile beraber irtisam ediyor‥ fakat herbir âyine, kendinin hey'etine ve rengine göre eşyayı kendi içinde ihtiva eyler; kendine mahsûs misâlî bir menzil hükmündedir.
İşte şimdi iki adam o menzile girse; birisi bir tek âyineye bakar, der ki: “Herşey bunun içindedir.” Başka âyineleri ve âyinelerin içlerindeki sûretleri işittiği vakit, mesmuâtını o tek âyinedeki iki derece gölge olmuş, hakikati küçülmüş, tağayyür etmiş o âyinenin küçük bir köşesinde tatbik eder. Hem der: “Ben öyle görüyorum, öyle ise hakikat böyledir.”
Diğer adam ona der ki: “Evet sen görüyorsun, gördüğün haktır. Fakat vâkide ve nefsü'l‑emirde hakikatin hakîki sûreti öyle değil. Senin dikkat ettiğin âyine gibi daha başka âyineler var; gördüğün kadar küçücük, gölgenin gölgesi değiller.”
İşte Esmâ‑i İlâhiye’nin herbiri, ayrı ayrı birer âyine ister. Hem meselâ: Rahmân, Rezzâk; hakikatli, asıl oldukları için, kendilerine lâyık, rızka ve merhamete muhtaç mevcûdâtı ister. Rahmân, nasıl hakîki bir dünyada rızka muhtaç hakikatli zîrûhları ister; Rahîm de, öyle hakîki bir Cennet’i ister. Eğer yalnız Mevcûd ve Vâcibü'l‑Vücûd ve Vâhid‑i Ehad isimleri hakîki tutulup öteki isimler onların içine gölge olmak haysiyetiyle alınsa, o esmâya karşı bir haksızlık hükmüne geçer.
İşte şu sırdandır ki: Cadde‑i kübrâ, elbette velâyet‑i kübrâ sâhibleri olan Sahâbe ve Asfiyâ ve Tâbiîn ve Eimme‑i Ehl-i Beyt ve Eimme‑i Müçtehidînin caddesidir ki, doğrudan doğruya Kur'ânın birinci tabaka şâkirdleridir.
﴿سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَٓا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَٓا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَل۪يمُ الْحَك۪يمُ﴾
﴿رَبَّنَا لَا تُزِغْ قُلُوبَنَا بَعْدَ اِذْ هَدَيْتَنَا وَهَبْ لَنَا مِنْ لَدُنْكَ رَحْمَةً اِنَّكَ اَنْتَ الْوَهَّابُ﴾
اَللّٰهُمَّ صَلِّ وَسَلِّمْ عَلٰى مَنْ اَرْسَلْتَهُ رَحْمَةً لِلْعَالَم۪ينَ وَعَلٰى اٰلِهِ وَصَحْبِهِ اَجْمَع۪ينَ
126

Üçüncü Mes'ele

Hikmet ve akıl ile halledilmeyen bir mes'ele‑i mühimme ﴿كُلَّ يَوْمٍ هُوَ ف۪ي شَأْنٍ﴾﴿فَعَّالٌ لِمَا يُر۪يدُ﴾
Suâl: Kâinâttaki mütemâdiyen şu hayret‑engîz fa'âliyetin sırrı ve hikmeti nedir? Neden şu durmayanlar durmuyorlar; dâima dönüp tazeleniyorlar?
Elcevab: Şu hikmetin izâhı bin sahife ister. Öyle ise izâhını bırakıp gayet muhtasar bir icmâlini iki sahifeye sığıştıracağız.
İşte nasıl ki; bir şahıs, bir vazife‑i fıtriyeyi veyâhut bir vazife‑i ictimâiyeyi yapsa ve o vazife için harâretli bir sûrette çalışsa; elbette ona dikkat eden anlar ki, o vazifeyi ona gördüren iki şeydir:
Birisi: Vazifeye terettüb eden maslahatlar, semereler, fâidelerdir ki; ona “ille‑i gâiye” denilir.
İkincisi: Bir muhabbet, bir iştiyak, bir lezzet vardır ki; harâretle o vazifeyi yaptırıyor ki, ona “dâî ve muktazî” tâbir edilir.
Meselâ yemek yemek, iştihâdan gelen bir lezzet, bir iştiyaktır ki, onu yemeğe sevkeder. Sonra da yemeğin neticesi, vücûdu beslemektir; hayatı idâme etmektir.
Öyle de: ﴿وَلِلّٰهِ الْمَثَلُ الْاَعْلٰى﴾ şu kâinâttaki dehşet‑engîz ve hayret‑nümâ hadsiz fa'âliyet, iki kısım Esmâ‑i İlâhiye’ye istinâd ederek iki hikmet‑i vâsia içindir ki, herbir hikmeti de nihâyetsizdir:
127
Birincisi: Cenâb‑ı Hakk’ın Esmâ‑i Hüsnâ’sının had ve hesaba gelmez envâ'‑ı tecelliyâtı var. Mahlûkatın tenevvü'leri, o tecelliyâtın tenevvü'ünden geliyor. O esmâ ise, dâimî bir sûrette tezâhür isterler. Yani, nakışlarını göstermek isterler. Yani, nakışların âyinelerinde cilve‑i cemâllerini görmek, göstermek isterler. Yani, kâinât kitabını ve mevcûdât mektûbatını ânen‑feânen tazelendirmek isterler. Yani, yeniden yeniye mânidâr yazmak ve herbir mektûbu, Zât‑ı Mukaddes ve Müsemmâ‑yı Akdes ile beraber, bütün zîşuûrların nazar‑ı mütâlaasına göstermek ve okutturmak iktiza ederler.
İkinci Sebeb ve Hikmet: Nasıl ki, mahlûkattaki fa'âliyet bir iştihâ, bir iştiyak, bir lezzetten geliyor. Ve hattâ herbir fa'âliyette kat'iyyen lezzet vardır; belki herbir fa'âliyet, bir nev'i lezzettir.
Öyle de; Vâcibü'l‑Vücûd’a lâyık bir tarzda ve istiğnâ‑yı zâtîsine ve gınâ‑yı mutlakına muvâfık bir sûrette ve kemâl‑i mutlakına münâsib bir şekilde, hadsiz bir şefkat‑i mukaddese ve hadsiz bir muhabbet‑i mukaddese var.
Ve o şefkat‑i mukaddese ve o muhabbet‑i mukaddeseden gelen hadsiz bir şevk‑i mukaddes var.
Ve o şevk‑i mukaddesten gelen hadsiz bir sürûr‑u mukaddes var.
Ve o sürûr‑u mukaddesten gelen – tâbir câiz ise – hadsiz bir lezzet‑i mukaddese var.
Hem o lezzet‑i mukaddeseden gelen hadsiz terahhumdan; mahlûkatın, fa'âliyet‑i Kudret içinde ve isti'dâdları, kuvveden fiile çıkmasından ve tekemmül etmesinden neş'et eden memnuniyetlerinden ve kemâllerinden gelen ve Zât‑ı Rahmân-ı Rahîm’e ait – tâbir câiz ise – hadsiz memnuniyet‑i mukaddese ve hadsiz iftihar‑ı mukaddes vardır ki, hadsiz bir sûrette, hadsiz bir fa'âliyeti iktiza ediyor.
128
İşte şu hikmet‑i dakîkayı felsefe ve fen ve hikmet bilmediği içindir ki; şuûrsuz tabiatı ve kör tesâdüfü ve câmid esbâbı, şu gayet derecede alîmâne, hakîmâne, basîrâne fa'âliyete karıştırmışlar, dalâlet zulümâtına düşüp nur‑u hakikati bulamamışlar…
﴿قُلِ اللّٰهُ ثُمَّ ذَرْهُمْ ف۪ي خَوْضِهِمْ يَلْعَبُونَ﴾
﴿رَبَّنَا لَا تُزِغْ قُلُوبَنَا بَعْدَ اِذْ هَدَيْتَنَا وَهَبْ لَنَا مِنْ لَدُنْكَ رَحْمَةً اِنَّكَ اَنْتَ الْوَهَّابُ﴾
اَللّٰهُمَّ صَلِّ وَسَلِّمْ عَلٰى كَاشِفِ طِلْسِمِ كَائِنَاتِكَ بِعَدَدِ ذَرَّاتِ الْمَوْجُودَاتِ وَعَلٰى اٰلِهِ وَصَحْبِهِ مَا دَامَ الْاَرْضُ وَالسَّمٰوَاتُ
اَلْبَاق۪ي هُوَ الْبَاق۪يSaid Nursî
129

Ondokuzuncu Mektûb

Mukaddime

Bu risale, üçyüzden fazla mu'cizâtı beyân eder. Risalet‑i Ahmediye’nin (A.S.M.) mu'cizesini beyân ettiği gibi, kendisi de o mu'cizenin bir kerâmetidir. Üç‑dört nev' ile hàrika olmuştur:
Birincisi: Nakil ve rivâyet olmakla beraber, yüz sahifeden fazla olduğu hâlde, kitaplara müracaat edilmeden, ezber olarak, dağ, bağ köşelerinde, üç‑dört gün zarfında her günde iki‑üç saat çalışmak şartıyla mecmûu oniki saatte te'lif edilmesi, hàrika bir vâkıadır.
İkincisi: Bu risale, uzunluğu ile beraber ne yazması usanç verir ve ne de okuması halâvetini kaybeder. Tenbel ehl‑i kalemi öyle bir şevk ve gayrete getirdi ki; bu sıkıntılı ve usançlı bir zamanda, bu civarda bir sene zarfında yetmiş adede yakın nüshalar yazıldığı, o mu'cize‑i risaletin bir kerâmeti olduğunu, muttali' olanlara kanâat verdi.
Üçüncüsü: Acemî ve tevâfuktan haberi yok ve bize de daha tevâfuk tezâhür etmeden evvel onun ve başka sekiz müstensihin birbirini görmeden yazdıkları nüshalarda; lafz‑ı Resûl-i Ekrem (Aleyhissalâtü Vesselâm) kelimesi bütün risalede ve lafz‑ı Kur'ân beşinci parçasında öyle bir tarzda tevâfuk etmeleri göründü ki, zerre mikdar insafı olan, tesâdüfe vermez. Kim görmüşse kat'î hükmediyor ki; bu bir sırr‑ı gaybîdir, mu'cize‑i Ahmediye’nin (A.S.M.) bir kerâmetidir.
130
Şu risalenin başındaki esâslar çok mühimdirler. Hem şu risaledeki ehâdîs, hemen umumen eimme‑i hadîsçe makbûl ve sahîh olmakla beraber, en kat'î hâdisât‑ı risaleti beyân ediyorlar. O risalenin mezâyâsını söylemek lâzım gelse; o risale kadar bir eser yazmak lâzım geldiğinden, müştâk olanları onu bir kere okumasına havâle ediyoruz…
Said Nursî
İhtar: Şu risalede çok ehâdîs‑i şerîfe nakletmişim. Yanımda kütüb‑ü hadîsiye bulunmuyor. Yazdığım hadîslerin lafzında yanlışım varsa; ya tashih edilsin veyâhut “Hadîs‑i bilma'nâ”dır denilsin. Çünkü, kavl‑i râcih odur ki: “Nakl‑i Hadîs-i bilma'nâ câizdir.” Yani: Hadîsin yalnız mânâsını alıp, lafzını kendi zikreder. Mâdem öyledir; lafzında yanlışım varsa, hadîs‑i bilma'nâ nazarıyla bakılsın.
131

Mu'cizât‑ı Ahmediye (a.s.m.)

بِاسْمِهِ سُبْحَانَهُ
﴿وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ﴾
﴿﷽﴾
﴿هُوَ الَّذ۪ٓي اَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدٰى وَد۪ينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدّ۪ينِ كُلِّهِ وَكَفٰى بِاللّٰهِ شَه۪يدًا ❋ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللّٰهِ‥ الخ﴾
Risalet‑i Ahmediye’ye (A.S.M.) dair Ondokuzuncu Söz’le Otuzbirinci Söz, nübüvvet‑i Muhammediye’yi (A.S.M.) delâil‑i kat'iyye ile isbât ettiklerinden, isbât cihetini onlara havâle edip, yalnız onlara bir tetimme olarak “Ondokuz Nükteli İşâretler”le, o büyük hakikatin bazı lem'alarını göstereceğiz.

Birinci Nükteli İşâret

Şu kâinâtın Sâhib ve Mutasarrıfı, elbette bilerek yapıyor ve hikmetle tasarruf ediyor ve her tarafı görerek tedvîr ediyor ve herşeyi bilerek, görerek terbiye ediyor ve herşeyde görünen hikmetleri, gayeleri, fâideleri irâde ederek tedvîr ediyor.
Mâdem yapan bilir, elbette bilen konuşur. Mâdem konuşacak, elbette zîşuûr ve zîfikir ve konuşmasını bilenlerle konuşacak. Mâdem zîfikirle konuşacak, elbette zîşuûrun içinde en cem'iyetli ve şuûru küllî olan insan nev'i ile konuşacaktır. Mâdem insan nev'i ile konuşacak, elbette insanlar içinde kàbil‑i hitâb ve mükemmel insan olanlarla konuşacak.
132
Mâdem en mükemmel ve isti'dâdı en yüksek ve ahlâkı ulvî ve nev'‑i beşere muktedâ olacak olanlarla konuşacaktır; elbette, dost ve düşmanın ittifakıyla, en yüksek isti'dâdda ve en àlî ahlâkta ve nev'‑i beşerin humsu O’na iktidâ etmiş ve nısf‑ı arz O’nun hükm‑ü manevîsi altına girmiş ve istikbâl O’nun getirdiği nurun ziyâsıyla bin üçyüz sene ışıklanmış ve beşerin nurânî kısmı ve ehl‑i îmânı, mütemâdiyen günde beş defa O’nunla tecdîd‑i bîat edip, O’na duâ‑yı rahmet ve saâdet edip, O’na medh ve muhabbet etmiş olan Muhammed Aleyhissalâtü Vesselâm ile konuşacak ve konuşmuş ve resûl yapacak ve yapmış ve sâir nev'‑i beşere rehber yapacak ve yapmıştır.

İkinci Nükteli İşâret

Resûl‑i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm iddia‑yı nübüvvet etmiş; Kur'ân‑ı Azîmü'ş-Şân gibi bir fermânı göstermiş‥ ve ehl‑i tahkîkin yanında bine kadar mu'cizât‑ı bâhireyi göstermiştir. O mu'cizât, hey'et‑i mecmuasıyla, da'vâ‑yı Nübüvvet’in vukû'u kadar vücûdları kat'îdir. Kur'ân‑ı Hakîm’in çok yerlerinde en muannid kâfirlerden naklettiği sihir isnâd etmeleri gösteriyor ki; o muannid kâfirler dahi mu'cizâtın vücûdlarını ve vukû'larını inkâr edemiyorlar. Yalnız, kendilerini aldatmak veya etbâ'larını kandırmak için – hâşâ – sihir demişler.
133
Evet, Mu'cizât‑ı Ahmediye’nin (A.S.M.), yüz tevâtür kuvvetinde bir kat'iyyeti vardır. Mu'cize ise; Hàlık‑ı Kâinât tarafından O’nun da'vâsına bir tasdiktir. صَدَقْتَ hükmüne geçer.
Nasıl ki, sen bir pâdişahın meclisinde ve dâire‑i nazarında desen ki: “Pâdişah beni filân işe memur etmiş.” Senden o da'vâya bir delil istenilse; pâdişah “evet” dese, nasıl seni tasdik eder, öyle de; âdetini ve vaziyetini senin iltimasınla değiştirirse; “evet” sözünden daha kat'î, daha sağlam, senin da'vânı tasdik eder.
Öyle de, Resûl‑i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm da'vâ etmiş ki; “Ben, şu kâinât Hàlık’ının meb'ûsuyum. Delilim de şudur ki; müstemir âdetini, benim duâ ve iltimasımla değiştirecek. İşte, parmaklarıma bakınız; beş musluklu bir çeşme gibi akıttırıyor. Kamere bakınız; bir parmağımın işâretiyle iki parça ediyor. Şu ağaca bakınız; beni tasdik için yanıma geliyor, şehâdet ediyor. Şu bir parça taama bakınız; iki‑üç adama ancak kâfî geldiği hâlde; işte, ikiyüz‑üçyüz adamı tok ediyor.” Ve hâkezâ‥ yüzer mu'cizâtı böyle göstermiştir.
Şimdi, şu Zâtın delâil‑i sıdkı ve berâhin‑i nübüvveti yalnız mu'cizâtına münhasır değildir. Belki, ehl‑i dikkat için, hemen umum harekâtı ve ef'âli, ahvâl ve akvâli, ahlâk ve etvârı, sîret ve sûreti, sıdkını ve ciddiyetini isbât eder. Hattâ meşhûr ulemâ‑i Benî-İsrailiyeden Abdullâh İbn‑i Selâm gibi pek çok zâtlar, yalnız O Zât‑ı Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm’ın sîmâsını görmekle; “Şu sîmâda yalan yok! Şu yüzde hile olamaz!” diyerek îmâna gelmişler.
Çendan muhakkìkîn‑i ulemâ, delâil‑i nübüvveti ve mu'cizâtı bin kadar demişler; fakat binler, belki yüzbinler delâil‑i nübüvvet vardır. Ve yüzbinler yol ile yüzbinler muhtelif fikirli adamlar, O Zâtın nübüvvetini tasdik etmişler. Yalnız Kur'ân‑ı Hakîm’de kırk vech‑i i'câzdan başka, nübüvvet‑i Ahmediye’nin (A.S.M.) bin bürhânını gösteriyor.
134
Hem mâdem nev'‑i beşerde nübüvvet vardır. Ve yüzbinler Zât, nübüvvet da'vâ edip mu'cize gösterenler, gelip geçmişler. Elbette umumun fevkınde bir kat'iyyet ile, nübüvvet‑i Ahmediye (A.S.M.) sâbittir. Çünkü İsâ Aleyhisselâm ve Mûsa Aleyhisselâm gibi umum resûllere nebî dedirten ve risaletlerine medâr olan delâil ve evsâf ve vaziyetler ve ümmetlerine karşı muâmeleler; Resûl‑i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm’da daha ekmel, daha câmi' bir sûrette mevcûddur.
Mâdem hükm‑ü nübüvvetin illeti ve sebebi Zât‑ı Ahmedî’de (A.S.M.) daha mükemmel mevcûddur; elbette hükm‑ü nübüvvet, umum enbiyâdan daha vâzıh bir kat'iyyet ile O’na sâbittir.

Üçüncü Nükteli İşâret

Resûl‑i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm’ın mu'cizâtı çok mütenevvi'dir. Risaleti umumî olduğu için, hemen ekser envâ'‑ı kâinâttan birer mu'cizeye mazhardır. Güyâ nasıl ki; bir pâdişah‑ı zîşanın bir yâver‑i ekremi mütenevvi' hediyelerle muhtelif akvâmın mecma'ı olan bir şehre geldiği vakit, her tâife onun istikbâline bir mümessil gönderir; kendi tâifesi lisânıyla ona “hoş‑âmedî” eder, onu alkışlar‥
Öyle de; Sultan‑ı Ezel ve Ebed’in en büyük yâveri olan Resûl‑i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm, âleme teşrîf edip ve küre‑i arzın ahâlisi olan nev'‑i beşere meb'ûs olarak geldiği ve umum kâinâtın Hàlık’ı tarafından umum kâinâtın hakàikına karşı alâkadar olan envâr‑ı hakikat ve hedâyâ‑yı maneviyeyi getirdiği zaman; taştan, sudan, ağaçtan, hayvandan, insandan tut‥ tâ aydan, güneşten, yıldızlara kadar her tâife, kendi lisân‑ı mahsûsuyla ve ellerinde birer mu'cizesini taşımasıyla, O’nun nübüvvetini alkışlamış ve hoş‑âmedî demiş.
135
Şimdi, o mu'cizâtın umumunu bahsetmek için, cildlerle yazı yazmak lâzım gelir. Muhakkìkîn‑i Asfiyâ, delâil‑i nübüvvetin tafsilâtına dair çok cildler yazmışlar. Biz, yalnız icmâlî işâretler nev'inden, o mu'cizâtın kat'î ve manevî mütevâtir olan küllî envâ'ına işâret ederiz.
İşte, nübüvvet‑i Ahmediye’nin (A.S.M.) delâili, evvelâ iki kısımdır:
Birisi: “İrhâsat” denilen nübüvvetten evvel ve velâdeti vaktinde zuhûr eden hàrikulâde hâllerdir.
İkinci kısım: Sâir delâil‑i nübüvvettir.
İkinci kısım da iki kısımdır.
Biri: Nübüvvetinden sonra, fakat nübüvvetini tasdiken zuhûra gelen hàrikalardır.
İkincisi: Asr‑ı Saâdet’inde mazhar olduğu hàrikalardır.
Şu ikinci kısım dahi iki kısımdır:
Biri: Zâtında, sîretinde, sûretinde, ahlâkında, kemâlinde zâhir olan delâil‑i nübüvvettir.
İkincisi: Âfâkî, haricî şeylerde mazhar olduğu mu'cizâttır.
Şu ikinci kısım dahi iki kısımdır:
Biri: Manevî ve Kur'ânîdir.
Diğeri: Maddî ve ekvânîdir.
Şu ikinci kısım dahi iki kısımdır:
Biri: Da'vâ‑yı nübüvvet vaktinde, ehl‑i küfrün inâdını kırmak veyâhut ehl‑i îmânın kuvvet‑i îmânını ziyâdeleştirmek için zuhûra gelen hàrikulâde mu'cizâttır. Şakk‑ı Kamer ve parmağından suyun akması ve az taamla çokları doyurması ve hayvan ve ağaç ve taşın konuşması gibi yirmi nev'‥ ve herbir nev'i manevî tevâtür derecesinde ve herbir nev'in de çok mükerrer efrâdı vardır.
İkinci kısım: İstikbâlde ihbar ettiği hâdiselerdir ki; Cenâb‑ı Hakk’ın ta'limiyle O da haber vermiş, haber verdiği gibi doğru çıkmıştır.
136
İşte biz de şu âhirki kısımdan başlayıp icmâlî bir fihriste göstereceğiz. (Hâşiye)

Dördüncü Nükteli İşâret

Resûl‑i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm’ın, Allâmü'l‑Guyûb’un ta'limiyle haber verdiği umûr‑u gaybiye, had ve hesaba gelmez. İ'câz‑ı Kur'ân’a dair olan Yirmibeşinci Söz’de envâ'ına işâret ve bir derece izâh ve isbât ettiğimizden, geçmiş zamana dair ve Enbiyâ‑i sâbıkaya dair ve hakàik‑ı İlâhiye’ye ve hakàik‑ı kevniyeye ve hakàik‑ı uhreviyeye dair ihbarât‑ı gaybiyelerini Yirmibeşinci Söz’e havâle edip, şimdilik bahsetmeyeceğiz.
Yalnız, kendinden sonra sahâbe ve Âl‑i Beyt’in başına gelen ve ümmetin ileride mazhar olacağı hâdisâta dair pek çok ihbarât‑ı sâdıka-i gaybiyesi kısmından cüz'î birkaç misâline işâret edeceğiz. Ve şu hakikat tamamıyla anlaşılmak için, “Altı Esâs” mukaddime olarak beyân edeceğiz.

Birinci Esâs

Resûl‑i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm’ın, çendan her hâli ve her tavrı, sıdkına ve nübüvvetine şâhid olabilir; fakat her hâli, her tavrı hàrikulâde olmak lâzım değildir. Çünkü Cenâb‑ı Hak, O’nu beşer sûretinde göndermiş; tâ insanın ahvâl‑i ictimâiyelerinde ve dünyevî, uhrevî saâdetlerini kazandıracak a'mâl ve harekâtlarında rehber olsun ve imâm olsun ve herbiri birer mu'cizât‑ı kudret-i İlâhiye olan âdiyât içindeki hàrikulâde olan san'at‑ı Rabbâniye’yi ve tasarruf‑u kudret-i İlâhiye’yi göstersin.
137
Eğer ef'âlinde beşeriyetten çıkıp hàrikulâde olsaydı, bizzat imâm olamazdı; ef'âliyle, ahvâliyle, etvârıyla ders veremezdi. Fakat, yalnız nübüvvetini muannidlere karşı isbât etmek için, hàrikulâde işlere mazhar olur ve inde'l‑hâce arasıra mu'cizâtı gösterirdi. Fakat, sırr‑ı teklif olan imtihan ve tecrübe muktezâsıyla, elbette bedâhet derecesinde ve ister istemez tasdike mecbur kalacak derecede mu'cize olmazdı.
Çünkü sırr‑ı imtihan ve hikmet‑i teklif iktiza eder ki, akla kapı açılsın ve aklın ihtiyarı elinden alınmasın. Eğer gayet bedîhî bir sûrette olsa, o vakit aklın ihtiyarı kalmaz. Ebû Cehil de, Ebû Bekir gibi tasdik eder. İmtihan ve teklifin fâidesi kalmaz. Kömür ile elmas bir seviyede kalırdı.
Cây‑i hayrettir ki, Resûl‑i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm’ın; mübâlağasız binler vecihte binler çeşit insan, herbiri bir tek mu'cizesiyle veya bir delil‑i nübüvvet ile veya bir kelâmı ile veya yüzünü görmesiyle ve hâkezâ‥ birer alâmetiyle îmân getirdikleri hâlde, bütün bu binler ayrı ayrı insanları ve müdakkik ve mütefekkirleri îmâna getiren bütün o binler delâil‑i nübüvveti, nakl‑i sahîh ile ve âsâr‑ı kat'iyye ile şimdiki bedbaht bir kısım insanlara kâfî gelmiyor gibi, dalâlete sapıyorlar.

İkinci Esâs

Resûl‑i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm, hem beşerdir, beşeriyet itibariyle beşer gibi muâmele eder; hem Resûldür, risalet itibariyle Cenâb‑ı Hakk’ın tercümânıdır, elçisidir. Risaleti, vahye istinâd eder. Vahiy iki kısımdır:
Biri: “Vahy‑i sarîhî”dir ki; Resûl‑i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm onda sırf bir tercümândır, mübelliğdir, müdâhalesi yoktur. Kur'ân ve bazı ehâdîs‑i kudsiye gibi…
138
İkinci Kısım: “Vahy‑i zımnî”dir. Şu kısmın mücmel ve hülâsası, vahye ve ilhâma istinâd eder; fakat tafsilâtı ve tasvirâtı, Resûl‑i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm’a aittir. O vahiyden gelen mücmel hâdiseyi tafsîl ve tasvirde Zât‑ı Ahmediye Aleyhissalâtü Vesselâm, bazen yine ilhâma, ya vahye istinâd edip beyân eder veyâhut kendi ferâsetiyle beyân eder. Ve kendi ictihâdıyla yaptığı tafsilât ve tasvirâtı, ya vazife‑i risalet noktasında ulvî kuvve‑i kudsiye ile beyân eder veyâhut örf ve âdet ve efkâr‑ı âmme seviyesine göre, beşeriyeti noktasında beyân eder.
İşte; her hadîste bütün tafsilâtına, vahy‑i mahz noktasıyla bakılmaz. Beşeriyetin muktezâsı olan efkâr ve muâmelâtında, risaletin ulvî âsârı aranılmaz. Mâdem bazı hâdiseler mücmel olarak mutlak bir sûrette O’na vahyen gelir, O da kendi ferâsetiyle ve teârüf‑ü umumî cihetiyle tasvir eder. Şu tasvirdeki müteşâbihâta ve müşkülâta bazen tefsir lâzım geliyor, hattâ tâbir lâzım geliyor. Çünkü bazı hakikatler var ki, temsîl ile fehme takrib edilir.
Nasıl ki, bir vakit huzur‑u Nebevî’de derince bir gürültü işitildi. Fermân etti ki: “Şu gürültü, yetmiş senedir yuvarlanıp, şimdi Cehennem’in dibine düşmüş bir taşın gürültüsüdür.” Bir saat sonra cevab geldi ki: “Yetmiş yaşına giren meşhûr bir münâfık ölüp, Cehennem’e gitti.” Zât‑ı Ahmediye Aleyhissalâtü Vesselâm’ın belîğ bir temsîl ile beyân ettiği hâdisenin te'vilini gösterdi.

Üçüncü Esâs

Naklolunan haberler eğer tevâtür sûretinde olsa, kat'îdir. Tevâtür iki kısımdır. (Hâşiye) Biri: “Sarîh tevâtür”, biri: “Manevî tevâtür”dür.
139
Manevî tevâtür de iki kısımdır. Biri: “Sükûtî”dir. Yani, sükût ile kabûl gösterilmiş. Meselâ: Bir cemâat içinde bir adam, o cemâatin nazarı altında bir hâdiseyi haber verse, cemâat onu tekzîb etmezse, sükût ile mukàbele etse, kabûl etmiş gibi olur. Hususan, haber verdiği hâdisede cemâat onunla alâkadar olsa, hem tenkide müheyyâ ve hatâyı kabûl etmez ve yalanı çok çirkin görür bir cemâat olsa; elbette onun sükûtu, o hâdisenin vukû'una kuvvetli delâlet eder.
İkinci kısım tevâtür‑ü manevî şudur ki: Bir hâdisenin vukû'una, meselâ; “Bir kıyye taam, ikiyüz adamı tok etmiş.” denilse; fakat onu haber verenler, ayrı ayrı sûrette haber veriyor‥ biri bir çeşit, biri başka bir sûrette, diğeri başka bir şekilde beyân eder; fakat umumen, aynı hâdisenin vukû'una müttefiktirler. İşte, mutlak hâdisenin vukû'u, mütevâtir‑i bilma'nâdır, kat'îdir. İhtilâf‑ı sûret ise, zarar vermez.
Hem bazen olur ki; Haber‑i Vâhid, bazı şerâit dâhilinde tevâtür gibi kat'iyyeti ifâde eder. Hem bazen olur ki; Haber‑i Vâhid, haricî emârelerle kat'iyyeti ifâde eder.
İşte, Resûl‑i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm’dan bize naklolunan mu'cizâtı ve delâil‑i nübüvveti, kısm‑ı a'zamı tevâtür iledir; ya sarîhî, ya manevî, ya sükûtî. Ve bir kısmı çendan, “Haber‑i Vâhid” iledir; fakat öyle şerâit dâhilinde, nakkàd‑ı muhaddisîn nazarında kabûle şâyân olduktan sonra, tevâtür gibi kat'iyyeti ifâde etmek lâzım gelir.
140
Evet, muhaddisînin, muhakkìkîninden “El‑hâfız” tâbir ettikleri zâtlar, lâakal yüzbin hadîsi hıfzına almış binler muhakkìk muhaddisler, hem elli sene sabah namazını işâ abdestiyle kılan müttakì muhaddisler ve başta Buhârî ve Müslim olarak Kütüb‑ü Sitte-i Hadîsiye sâhibleri olan ilm‑i hadîs dâhîleri, allâmeleri tashih ve kabûl ettikleri haber‑i vâhid, tevâtür kat'iyyetinden geri kalmaz.
Evet, fenn‑i hadîsin muhakkìkleri, nakkàdları o derece hadîs ile hususiyet peydâ etmişler ki, Resûl‑i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm’ın tarz‑ı ifâdesine ve üslûb‑u àlîsine ve sûret‑i ifâdesine ünsiyet edip meleke kesbetmişler ki; yüz hadîs içinde bir mevzu'u görse, “Mevzu'dur.” der. “Bu, hadîs olmaz ve Peygamberin sözü değildir.” der, reddeder. Sarraf gibi hadîsin cevherini tanır; başka sözü ona iltibas edemez. Yalnız, İbn‑i Cevzî gibi bazı muhakkìkler tenkidde ifrat edip, bazı ehâdîs‑i sahîhaya da mevzu' demişler. Fakat, “Her mevzu' şeyin mânâsı yanlıştır.” demek değildir; belki “Bu söz, hadîs değildir” demektir.
Suâl: An'aneli senedin fâidesi nedir ki; lüzumsuz yerde, ma'lûm bir vâkıada, “an filân, an filân, an filân” derler?
Elcevab: Fâideleri çoktur. Ezcümle, bir fâidesi şudur: An'ane ile gösteriliyor ki; an'anede dâhil olan mevsûk ve hüccetli ve sâdık ehl‑i hadîsin, bir nev'i icmâını irâe eder ve o senedde dâhil olan ehl‑i tahkîkin, bir nev'i ittifakını gösterir. Güyâ o senedde, o an'anede dâhil olan herbir imâm, herbir allâme, o hadîsin hükmünü imza ediyor, sıhhatine dair mührünü basıyor.
Suâl: Neden hâdisât‑ı i'câziye, sâir zarûrî ahkâm‑ı Şer'iye gibi tevâtür sûretinde, pek çok tarîklerle, çok ehemmiyetli nakledilmemiş?
141
Elcevab: Çünkü ekser ahkâm‑ı Şer'iyeye, ekser nâs, ekser evkàtta muhtaçtır. Farz‑ı ayn gibi, o ahkâmın her şahsa alâkası var. Amma mu'cizât ise; herkesin, herbir mu'cizeye ihtiyacı yok. Eğer ihtiyaç olsa da, bir defa işitmek kâfî gelir. Âdeta farz‑ı kifâye gibi, bir kısım insanlar onları bilse, yeter.
İşte bunun içindir ki; bazı olur, bir mu'cizenin vücûdu ve tahakkuku, bir hükmün vücûdundan on derece daha kat'î olduğu hâlde, onun râvisi bir‑iki olur; hükmün râvisi on‑yirmi olur.

Dördüncü Esâs

Resûl‑i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm’ın istikbâlden haber verdiği bazı hâdiseler, cüz'î birer hâdise değil; belki tekerrür eden birer hâdise‑i külliyeyi, cüz'î bir sûrette haber verir. Hâlbuki o hâdisenin müteaddid vecihleri var. Her defa bir vechini beyân eder. Sonra râvi‑i hadîs o vecihleri birleştirir; hilâf‑ı vâki gibi görünür.
Meselâ: Hazret‑i Mehdi’ye dair muhtelif rivâyetler var. Tafsilât ve tasvirât, başka başkadır. Hâlbuki, Yirmidördüncü Söz’ün bir dalında isbât edildiği gibi; Resûl‑i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm, vahye istinâden, her bir asırda kuvve‑i maneviye-i ehl-i îmânı muhâfaza etmek için, hem dehşetli hâdiselerde ye'se düşmemek için, hem Âlem‑i İslâmiyet’in bir silsile‑i nurâniyesi olan Âl‑i Beyt’ine ehl‑i îmânı manevî rabtetmek için, Mehdi’yi haber vermiş. Âhirzamanda gelen Mehdi gibi herbir asır Âl‑i Beyt’ten bir nev'i mehdi, belki mehdiler bulmuş. Hattâ Âl‑i Beyt’ten ma'dûd olan Abbâsiye hulefâsından Büyük Mehdi’nin çok evsâfına câmi' bir mehdi bulmuş.
İşte, Büyük Mehdi’den evvel gelen emsâlleri, nümûneleri olan Hulefâ‑i mehdiyyîn ve aktâb‑ı mehdiyyîn evsâfları, asıl Mehdi’nin evsâfına karışmış ve ondan rivâyetler ihtilâfa düşmüş.
142

Beşinci Esâs

Resûl‑i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm لَا يَعْلَمُ الْغَيْبَ اِلَّا اللّٰهُsırrınca, kendi kendine gaybı bilmezdi; belki Cenâb‑ı Hak O’na bildirirdi, O da bildirirdi. Cenâb‑ı Hak hem Hakîmdir, hem Rahîmdir. Hikmet ve rahmeti ise, umûr‑u gaybiyeden çoğunun setrini iktiza ediyor, mübhem kalmasını istiyor. Çünkü şu dünyada insanın hoşuna gitmeyen şeyler daha çoktur. Vukû'undan evvel onları bilmek, elîmdir. İşte bu sır içindir ki; ölüm ve ecel mübhem bırakılmış ve insanın başına gelecek musîbetler dahi, perde‑i gaybda kalmış.
İşte Hikmet‑i Rabbâniye ve Rahmet‑i İlâhiye böyle iktiza ettiği için; Resûl‑i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm’ın ümmetine karşı ziyâde hassas merhametini ziyâde rencîde etmemek ve âl ve ashâbına karşı şedîd şefkatini fazla incitmemek için, vefât‑ı Nebevî’den sonra, âl ve ashâbının ve ümmetinin başlarına gelen müdhiş hâdisâtı, umumiyetle ve tafsilâtıyla göstermemek, muktezâ‑yı hikmet ve rahmettir. (Hâşiye) Fakat yine bazı hikmetler için mühim hâdisâtı – fakat dehşetli bir sûrette değil – O’na ta'lim etmiş. O da ihbar etmiş.
Hem güzel hâdiseleri kısmen mücmel, kısmen tafsîl ile bildirmiş. O da haber vermiş. O’nun haberlerini de, en yüksek bir derece‑i takvâda ve adlde ve sıdkta çalışan ve وَمَنْ كَذَبَ عَلَىَّ مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنَ النَّارِ hadîsindeki tehdidden şiddetle korkan ve ﴿فَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنْ كَذَبَ عَلَى اللّٰهِ﴾ âyetindeki şiddetli tehdidden şiddetle kaçan muhaddisîn‑i kâmilîn, bize sahîh bir sûrette o haberleri nakletmişler.
143

Altıncı Esâs

Resûl‑i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm’ın ahvâl ve evsâfı, siyer ve tarih sûretiyle beyân edilmiş. Fakat o evsâf ve ahvâl‑i gâlibi, beşeriyetine bakar. Hâlbuki O Zât‑ı Mübârek’in şahs‑ı manevîsi ve mâhiyet‑i kudsiyesi o derece yüksek ve nurânîdir ki; siyer ve tarihte beyân olunan evsâf, o bâlâ kàmete uygun gelmiyor, o yüksek kıymete muvâfık düşmüyor.
Çünkü اَلسَّبَبُ كَالْفَاعِلِ sırrınca; her gün, hattâ şimdi de, bütün ümmetinin ibâdetleri kadar bir azîm ibâdet sahife‑i kemâlâtına ilâve oluyor. Nihâyetsiz Rahmet‑i İlâhiye’ye, nihâyetsiz bir sûrette, nihâyetsiz bir isti'dâd ile mazhar olduğu gibi, her gün hadsiz ümmetinin hadsiz duâsına mazhar oluyor. Ve şu kâinâtın neticesi ve en mükemmel meyvesi ve Hàlık‑ı Kâinât’ın tercümânı ve sevgilisi olan O Zât‑ı Mübârek’in tamam‑ı mâhiyeti ve hakikat‑i kemâlâtı, siyer ve tarihe geçen beşerî ahvâl ve etvâra sığışmaz.
Meselâ: Hazret‑i Cebrâil ve Mîkâil, iki muhâfız yâver hükmünde Gazve‑i Bedir’de yanında bulunan bir Zât‑ı Mübârek; çarşı içinde, bedevî bir arabla at mübâyaasında münâzaa etmek, bir tek şâhid olan Huzeyme’yi şâhid göstermekle görünen etvârı içinde sığışmaz.
144
İşte yanlış gitmemek için; her vakit mâhiyet‑i beşeriyeti itibariyle işitilen evsâf‑ı âdiye içinde başını kaldırıp, hakîki mâhiyetine ve mertebe‑i risalette durmuş nurânî şahsiyet‑i maneviyesine bakmak lâzımdır. Yoksa, ya hürmetsizlik eder veya şübheye düşer. Şu sırrı izâh için şu temsîli dinle:
Meselâ; bir hurma çekirdeği var. O hurma çekirdeği toprak altına konup, açılarak koca meyvedâr bir ağaç oldu. Hem gittikçe tevessü' eder, büyür. Veya tavus kuşunun bir yumurtası vardı, o yumurtaya harâret verildi, bir tavus civcivi çıktı. Sonra tam mükemmel, her tarafı kudretten yazılı ve yaldızlı bir tavus kuşu oldu. Hem gittikçe daha büyür ve güzelleşir. Şimdi o çekirdek ve o yumurtaya ait sıfatlar, hâller var. İçinde incecik maddeler var. Hem ondan hâsıl olan ağaç ve kuşun da, o çekirdek ve yumurtanın âdi küçük keyfiyet ve vaziyetlerine nisbeten, büyük ve àlî sıfatları ve keyfiyetleri var.
Şimdi o çekirdek ve o yumurtanın evsâfını ağaç ve kuşun evsâfıyla rabtedip bahsetmekte lâzım gelir ki; her vakit akl‑ı beşer, başını çekirdekten ağaca kaldırıp baksın ve yumurtadan kuşa gözünü tevcîh edip dikkat etsin. Tâ işittiği evsâfı onun aklı kabûl edebilsin. Yoksa, “Bir dirhem çekirdekten bin batman hurma aldım.” ve “Şu yumurta, cevv‑i âsumânda kuşların sultanıdır” dese, tekzîb ve inkâra sapacak.
İşte bunun gibi, Resûl‑i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm’ın beşeriyeti, o çekirdeğe, o yumurtaya benzer. Ve vazife‑i risaletle parlayan mâhiyeti ise, Şecere‑i Tûbâ gibi ve Cennet’in Tayr‑ı Hümâyûn’u gibidir. Hem dâima tekemmüldedir.
Onun için, çarşı içinde bir bedevî ile nizâ' eden O Zâtı düşündüğü vakit; Refref’e binip, Cebrâil’i arkada bırakıp, Kàb‑ı Kavseyn’e koşup giden Zât‑ı Nurânîsine, hayâl gözünü kaldırıp bakmak lâzım gelir. Yoksa, ya hürmetsizlik edecek veya nefs‑i emmâresi inanmayacak.
145

Beşinci Nükteli İşâret

Umûr‑u gaybiyeye dair hadîslerin birkaç misâlini zikrederiz:
Resûl‑i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm, nakl‑i sahîh ile ve mütevâtir bir derecede bize vâsıl olmuş ki; minber üstünde, cemâat‑i sahâbe içinde fermân etmiş ki: اِبْن۪ي حَسَنٌ هٰذَا سَيِّدٌ سَيُصْلِحُ اللّٰهُ بِهِ بَيْنَ فِئَتَيْنِ عَظ۪يمَتَيْنِ
İşte kırk sene sonra İslâmın en büyük iki ordusu karşı karşıya geldiği vakit, Hazret‑i Hasan (R.A.), Hazret‑i Muâviye (R.A.) ile musâlaha edip, cedd‑i emcedinin mu'cize‑i gaybiyesini tasdik etmiştir.
İkincisi: Nakl‑i sahîh ile Hazret‑i Ali’ye demiş: سَتُقَاتِلُ النَّاكِث۪ينَ وَالْقَاسِط۪ينَ وَالْمَارِق۪ينَ
Hem Vak'a‑i Cemel, hem Vak'a‑i Sıffîn, hem Vak'a‑i Havâric hâdiselerini haber vermiş.
Hem Hazret‑i Ali (R.A.) Hazret‑i Zübeyr ile seviştiği bir zaman dedi: “Bu sana karşı muhârebe edecek, fakat haksızdır.”
Hem Ezvâc‑ı Tâhirâtına demiş: “İçinizde birisi, mühim bir fitnenin başına geçecek ve etrafında çoklar katledilecek.” وَتَنْبَحُ عَلَيْهَا كِلَابُ الْحَوْئَبِ
146
İşte şu sahîh, kat'î hadîsler; otuz sene sonra Hazret‑i Ali’nin Hazret‑i Âişe ve Zübeyr ve Talha’ya karşı Vak'a‑i Cemel’de‥ ve Muâviye’ye karşı Sıffîn’de‥ ve Havâric’e karşı Harevra’da ve Nehrüvan’da muhârebesi, o ihbar‑ı gaybiyenin bir tasdik‑i fiilîsidir.
Hem Hazret‑i Ali’ye “Senin sakalını senin başının kanıyla ıslattıracak bir adamı” ihbar etmiş; Hazret‑i Ali o adamı tanırmış. O da Abdurrahman İbn‑i Mülcemü'l-Haricî’dir.
Hem Haricîlerin içinde “Züssedye” denilen bir adamı, garîb bir nişanla alâmet olarak haber vermiştir ki; Havâriclerin maktûlleri içinde o adam bulunmuş. Hazret‑i Ali, onu hakkâniyetine hüccet göstermiş. Hem mu'cize‑i Nebeviyeyi ilân etmiş.
Hem Resûl‑i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm; Ümm‑ü Seleme’nin, daha diğerlerin rivâyet‑i sahîhi ile haber vermiş ki: “Hazret‑i Hüseyin; Taff, yani Kerbelâ’da katledilecektir.” Elli sene sonra, aynı vak'a‑i ciğer-sûz vukû'a gelip, o ihbar‑ı gaybîyi tasdik etmiş.
Hem mükerreren ihbar etmiş ki: “Benim Âl‑i Beyt’im, benden sonra يَلْقَوْنَ قَتْلًا وَتَشْر۪يدًا yani; katle ve belâya ve nefye ma'rûz kalacaklar.” Ve bir derece izâh etmiş, aynen öyle çıkmıştır.
Şu makamda bir mühim suâl vardır ki, denilir ki: “Hazret‑i Ali, o derece hilâfete liyâkati olduğu ve Resûl‑i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm’a karâbeti ve hàrikulâde cesâret ve ilmi ile beraber, neden hilâfette tekaddüm ettirilmedi ve neden onun hilâfeti zamanında İslâm çok keşmekeşe mazhar oldu?‥”
147
Elcevab: Âl‑i Beyt’ten bir kutb‑u a'zam demiş ki: “Resûl‑i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm, Hazret‑i Ali’nin (R.A.) hilâfetini arzu etmiş, fakat gâibden ona bildirilmiş ki; murad‑ı İlâhî başkadır. O da, arzusunu bırakıp, murad‑ı İlâhîye tâbi olmuş.” Murad‑ı İlâhînin hikmetlerinden birisi şu olmak gerektir ki:
Vefât‑ı Nebevî’den sonra, en ziyâde ittifak ve ittihâda gelmeye muhtaç olan sahâbeler; eğer Hazret‑i Ali başa geçseydi, Hazret‑i Ali’nin hilâfeti zamanında zuhûra gelen hâdisâtın şehâdetiyle ve Hazret‑i Ali’nin mümâşâtsız, pervâsız, zâhidâne, kahramanâne, müstağniyâne tavrı ve şöhretgîr‑i âlem şecâati itibariyle, çok zâtlarda ve kabilelerde rekabet damarını harekete getirip, tefrikaya sebeb olmak kaviyen muhtemeldi.
Hem Hazret‑i Ali’nin hilâfetinin teahhur etmesinin bir sırrı da şudur ki: Gayet muhtelif akvâmın birbirine karışmasıyla, Peygamber Aleyhissalâtü Vesselâm’ın haber verdiği gibi, sonra inkişaf eden yetmişüç fırka efkârının esâslarını taşıyan o akvâm içinde, fitne‑engîz hâdisâtın zuhûru zamanında, Hazret‑i Ali gibi hàrikulâde bir cesâret ve ferâset sâhibi, Hâşimî ve Âl‑i Beyt gibi kuvvetli, hürmetli bir kuvvet lâzım idi ki, dayanabilsin. Evet dayandı… Resûl‑i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm’ın haber verdiği gibi: “Ben Kur'ânın tenzîli için harbettim, sen de te'vili için harbedeceksin!”
Hem eğer Hazret‑i Ali olmasaydı, dünya saltanatı, mülûk‑u Emeviye’yi bütün bütün yoldan çıkarmak muhtemeldi. Hâlbuki karşılarında Hazret‑i Ali ve Âl‑i Beyt’i gördükleri için, onlara karşı muvâzeneye gelmek ve Ehl‑i İslâm nazarında mevkilerini muhâfaza etmek için ister istemez Emeviye Devleti reislerinin umumu, kendileri olmasa da, herhalde teşvik ve tasvîbleriyle etbâ'ları ve tarafdârları, bütün kuvvetleriyle hakàik‑ı İslâmiyeyi ve hakàik‑ı îmâniyeyi ve ahkâm‑ı Kur'âniye’yi muhâfazaya ve neşre çalıştılar. Yüzbinlerle müçtehidîn‑i muhakkìkîn ve muhaddisîn‑i kâmilîn ve evliyâlar ve asfiyâlar yetiştirdiler. Eğer karşılarında, Âl‑i Beyt’in gayet kuvvetli velâyet ve diyânet ve kemâlâtı olmasaydı, Abbâsîlerin ve Emevîlerin âhirlerindeki gibi, bütün bütün çığırdan çıkmak kaviyen muhtemeldi.
148
Eğer denilse: “Neden hilâfet‑i İslâmiye Âl‑i Beyt-i Nebevî’de takarrur etmedi? Hâlbuki en ziyâde lâyık ve müstehak onlardı?”
Elcevab: Saltanat‑ı dünyeviye aldatıcıdır. Âl‑i Beyt ise, hakàik‑ı İslâmiyeyi ve ahkâm‑ı Kur'âniye’yi muhâfazaya memur idiler. Hilâfet ve saltanata geçen, ya Nebî gibi masûm olmalı, veyâhut Hulefâ‑i Râşidîn ve Ömer İbn‑i Abdülazîz-i Emevî ve Mehdi‑i Abbâsî gibi hàrikulâde bir zühd‑ü kalbi olmalı ki, aldanmasın. Hâlbuki, Mısır’da Âl‑i Beyt nâmına teşekkül eden Devlet‑i Fâtımiye Hilâfeti ve Afrika’da Muvahhidîn Hükûmeti ve İran’da Safevîler Devleti gösteriyor ki; saltanat‑ı dünyeviye, Âl‑i Beyt’e yaramaz; vazife‑i asliyesi olan hıfz‑ı dini ve Hizmet‑i İslâmiyeti onlara unutturur. Hâlbuki saltanatı terk ettikleri zaman, parlak ve yüksek bir sûrette İslâmiyet’e ve Kur'ân’a hizmet etmişler.
İşte bak! Hazret‑i Hasan’ın neslinden gelen aktâblar, hususan Aktâb‑ı Erbaa ve bilhassa Gavs‑ı A'zam olan Şeyh Abdülkadir‑i Geylânî ve Hazret‑i Hüseyin’in neslinden gelen imâmlar, hususan Zeynelâbidîn ve Cafer‑i Sâdık ki, herbiri birer manevî mehdi hükmüne geçmiş; manevî zulmü ve zulümâtı dağıtıp, envâr‑ı Kur'âniye’yi ve hakàik‑ı îmâniyeyi neşretmişler. Cedd‑i emcedlerinin birer vârisi olduklarını göstermişler.
149
Eğer denilse: “Mübârek İslâmiyet ve nurânî Asr‑ı Saâdet’in başına gelen o dehşetli, kanlı fitnenin hikmeti ve vech‑i rahmeti nedir? Çünkü onlar, kahra lâyık değil idiler?”
Elcevab Nasıl ki, baharda dehşetli, yağmurlu bir fırtına; her tâife‑i nebâtâtın, tohumların, ağaçların isti'dâdlarını tahrîk eder, inkişaf ettirir, herbiri kendine mahsûs çiçek açar, fıtrî birer vazife başına geçer‥*
Öyle de; Sahâbe ve Tâbiîn’in başına gelen fitne dahi, çekirdekler hükmündeki muhtelif ayrı ayrı isti'dâdları tahrîk edip kamçıladı; “İslâmiyet tehlikededir, yangın var!” diye her tâifeyi korkuttu, İslâmiyet’in hıfzına koşturdu. Herbiri, kendi isti'dâdına göre câmia‑i İslâmiyet’in kesretli ve muhtelif vazifelerinden bir vazifeyi omuzuna aldı, kemâl‑i ciddiyetle çalıştı. Bir kısmı hadîslerin muhâfazasına, bir kısmı şerîatın muhâfazasına, bir kısmı hakàik‑ı îmâniyenin muhâfazasına, bir kısmı Kur'ânın muhâfazasına çalıştı ve hâkezâ‥ herbir tâife bir hizmete girdi. Vezâif‑i İslâmiyette hummâlı bir sûrette sa'yettiler. Muhtelif renklerde çok çiçekler açıldı. Pek geniş olan Âlem‑i İslâmiyet’in aktârına, o fırtına ile tohumlar atıldı; yarı yeri gülistana çevirdi. Fakat, maatteessüf o güller ve gülistan içinde ehl‑i bid'a fırkalarının dikenleri dahi çıktı.
Güyâ dest‑i Kudret, celâl ile o asrı çalkaladı, şiddetle tahrîk edip çevirdi, ehl‑i himmeti gayrete getirip elektriklendirdi. O hareketten gelen bir kuvve‑i ani'l-merkeziye ile pek çok münevver müçtehidleri ve nurânî muhaddisleri, kudsî hâfızları, asfiyâları, aktâbları Âlem‑i İslâmın aktârına uçurdu, hicret ettirdi. Şarktan garba kadar Ehl‑i İslâm’ı heyecana getirip, Kur'ânın hazinelerinden istifade için gözlerini açtırdı… Şimdi sadede geliyoruz.
150
Resûl‑i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm’ın, umûr‑u gaybiyeden haber verdiği gibi doğru vukû'a gelen işler binlerdir, pek çoktur. Biz yalnız cüz'î birkaç misâline işâret edeceğiz:
İşte, başta Buhârî ve Müslim, sıhhatle meşhûr Kütüb‑ü Sitte-i Hadîsiye sâhibleri, beyân edeceğimiz haberlerin çoğunda müttefik ve o haberlerin çoğu ma'nen mütevâtir ve bir kısmı dahi, ehl‑i tahkîk onların sıhhatine ittifak etmesiyle, mütevâtir gibi kat'î denilebilir.
İşte – nakl‑i sahîh-i kat'î ile – ashâbına haber vermiş ki: “Siz umum düşmanlarınıza galebe edeceksiniz; hem Feth‑i Mekke, hem Feth‑i Hayber, hem Feth‑i Şam, hem Feth‑i Irak, hem Feth‑i İran, hem Feth‑i Beytü'l-Makdis’e muvaffak olacaksınız. Hem o zamanın en büyük devletleri olan İran ve Rûm pâdişahlarının hazinelerini beyninizde taksim edeceksiniz!‥” Haber vermiş; hem “tahminim böyle veya zannederim” dememiş. Belki görür gibi kat'î ihbar etmiş, haber verdiği gibi çıkmış. Hâlbuki, haber verdiği vakit, hicrete mecbur olmuş. Sahâbeleri az, Medine etrafı ve bütün dünya düşmandı.
151
Hem – nakl‑i sahîh-i kat'î ile – çok defa fermân etmiş: عَلَيْكُمْ بِس۪يرَةِ الَّذَيْنِ مِنْ بَعْد۪ي اَب۪ي بَكْرٍ وَعُمَرَ deyip, Ebû Bekir ve Ömer kendinden sonraya kalacaklar, hem halife olacaklar, hem mükemmel bir sûrette ve rızâ‑yı İlâhî ve marzî‑i Nebevî dâiresinde hareket edecekler… Hem Ebû Bekir az kalacak; Ömer çok kalacak ve pek çok fütûhât yapacak.
Hem fermân etmiş ki: زُوِيَتْ لِيَ الْاَرْضُ فَاُر۪يتُ مَشَارِقَهَا وَمَغَارِبَهَا وَسَيَبْلُغُ مُلْكُ اُمَّت۪ي مَا زُوِيَ ل۪ي مِنْهَا deyip: “Şarktan garba kadar benim ümmetimin eline geçecektir. Hiçbir ümmet, o kadar mülk zabtetmemiş.” Haber verdiği gibi çıkmış.
Hem – nakl‑i sahîh-i kat'î ile – Gazâ‑i Bedir’den evvel fermân etmiş: هٰذَا مَصْرَعُ اَب۪ي جَهْلٍ ، هٰذَا مَصْرَعُ عُتْبَةَ ، هٰذَا مَصْرَعُ اُمَيَّةَ ، هٰذَا مَصْرَعُ فُلَانٍ وَفُلَانٍ deyip, müşrik‑i Kureyş’in reislerinin herbiri nerede katledileceğini göstermiş ve demiş: “Ben kendi elimle Übeyy İbn‑i Halef’i öldüreceğim.” Haber verdiği gibi çıkmış.
Hem – nakl‑i sahîh-i kat'î ile – bir ay uzak mesâfede, Şam etrafında, “Mûte” nâm mevkideki gazve‑i meşhûrede muhârebe eden sahâbelerini görür gibi fermân etmiş: اَخَذَ الرَّايَةَ زَيْدٌ فَاُص۪يبَ ، ثُمَّ اَخَذَهَا اِبْنُ رَوَاحَةَ فَاُص۪يبَ ، ثُمَّ اَخَذَهَا جَعْفَرُ فَاُص۪يبَ ، ثُمَّ اَخَذَهَا سَيْفٌ مِنْ سُيُوفِ اللّٰهِ deyip, birer birer hâdisâtı ashâbına haber vermiş. İki‑üç hafta sonra Ya'lâ İbn‑i Münebbih, meydân‑ı harpten geldi; daha söylemeden, Muhbir‑i Sâdık (A.S.M.) harbin tafsilâtını beyân etti. Ya'lâ kasem etti: “Dediğin gibi aynen öyle oldu.”
152
Hem – nakl‑i sahîh-i kat'î ile – fermân etmiş: اِنَّ الْخِلَافَةَ بَعْد۪ي ثَلَاثُونَ سَنَةً ثُمَّ تَكُونُ مُلْكًا عَضُوضًاوَاِنَّ هٰذَا الْاَمْرَ بَدَاَ نُبُوَّةً وَرَحْمَةً ثُمَّ يَكُونُ رَحْمَةً وَخِلَافَةً ثُمَّ يَكُونُ مُلْكًا عَضُوضًا ثُمَّ يَكُونُ عُتُوًّا وَجَبَرُوتًا deyip, Hazret‑i Hasan’ın altı ay hilâfetiyle; Çihâr‑ı Yâr-ı Güzîn’in (Hulefâ‑i Râşidîn’in) zaman‑ı hilâfetlerini ve onlardan sonra saltanat şekline girmesini, sonra o saltanattan ceberût ve fesâd‑ı ümmet olacağını haber vermiş. Haber verdiği gibi çıkmış.
Hem – nakl‑i sahîh-i kat'î ile – fermân etmiş: يُقْتَلُ عُثْمَانُ وَهُوَ يَقْرَاُ الْمُصْحَفَوَاِنَّ اللّٰهَ عَسٰى اَنْ يُلْبِسَهُ قَم۪يصًا وَاِنَّهُمْ يُر۪يدُونَ خَلْعَهُ deyip, Hazret‑i Osman halife olacağını ve hal'i istenileceğini ve mazlum olarak Kur'ân okurken katledileceğini haber vermiş. Haber verdiği gibi çıkmış.
153
Hem – nakl‑i sahîh-i kat'î ile – hacamat edip, mübârek kanını, Abdullâh İbn‑i Zübeyr teberrüken şerbet gibi içtiği zaman fermân etmiş: وَيْلٌ لِلنَّاسِ مِنْكَ وَوَيْلٌ لَكَ مِنَ النَّاسِdeyip, hàrika bir şecâatle ümmetin başına geçeceğini ve müdhiş hücumlara ma'rûz kalacaklarını ve insanlar onun yüzünden dehşetli hâdiselere giriftâr olacaklarını haber vermiş. Haber verdiği gibi çıkmış. Abdullâh İbn‑i Zübeyr, Emevîler zamanında, hilâfeti Mekke’de ilân ederek kahramanâne çok müsâdeme etmiş; nihâyet Haccâc‑ı Zâlim büyük bir ordu ile üzerine hücum ederek şiddetli müsâdemeden sonra o kahraman‑ı àlîşân şehîd edilmiş.
Hem – nakl‑i sahîh-i kat'î ile – Emeviye Devleti’nin zuhûrunu ve onların pâdişahlarının çoğu zâlim olacağını ve içlerinde Yezid ve Velîd bulunacağını ve Hazret‑i Muâviye ümmetin başına geçeceğini, وَاِذَا مَلَكْتَ فَاَسْجِحْ fermânıyla, rıfk ve adâleti tavsiye etmiş. Ve Emeviye’den sonra, يَخْرُجُ وَلَدُ الْعَبَّاسِ بِالرَّايَاتِ السُّودِ وَيَمْلِكُونَ اَضْعَافَ مَا مَلَكُوا deyip, Devlet‑i Abbâsiye’nin zuhûrunu ve uzun müddet devam edeceğini haber vermiş. Haber verdiği gibi çıkmış.
Hem – nakl‑i sahîh-i kat'î ile – fermân etmiş: وَيْلٌ لِلْعَرَبِ مِن شَرٍّ قَدِ اقْتَرَبَ deyip, Cengiz ve Hülâgu’nun dehşetli fitnelerini ve Arab Devlet‑i Abbâsiye’sini mahvedeceklerini haber vermiş. Haber verdiği gibi çıkmış.
154
Hem – nakl‑i sahîh-i kat'î ile – Sa'd İbn‑i Ebî Vakkâs gayet ağır hasta iken ona fermân etmiş: لَعَلَّكَ تُخَلَّفُ حَتّٰى يَنْتَفِعَ بِكَ اَقْوَامٌ وَيَسْتَضِرَّ بِكَ اٰخَرُونَdeyip, ileride büyük bir kumandan olacağını, çok fütûhât yapacağını, çok milletler ve kavimler ondan menfaat görüp, yani İslâm olup ve çoklar zarar görecek, yani devletleri onun eliyle harâb olacağını haber vermiş. Haber verdiği gibi çıkmış. Hazret‑i Sa'd, Ordu‑yu İslâm başına geçti. Devlet‑i İraniye’yi zîr ü zeber etti; çok kavimlerin dâire‑i İslâm’a ve hidayete girmelerine sebeb oldu.
Hem – nakl‑i sahîh-i kat'î ile – îmâna gelen Habeş Meliki olan Necâşî, hicretin yedinci senesinde vefât ettiği gün ashâbına haber vermiş, hattâ cenaze namazını kılmış. Bir hafta sonra cevab geldi ki, aynı günde vefât etmiş.
Hem – nakl‑i sahîh-i kat'î ile – Çihâr‑ı Yâr-ı Güzîn ile beraber Uhud veya Hirâ Dağı’nın başında iken dağ titredi, zelzelelendi. Dağa fermân etti ki: اُثْبُتْ فَاِنَّمَا عَلَيْكَ نَبِيٌّ وَصِدّ۪يقٌ وَشَه۪يدٌ deyip, Hazret‑i Ömer ve Osman ve Ali’nin şehîd olacaklarını haber vermiş. Haber verdiği gibi çıkmış.
Şimdi ey bedbaht, kalbsiz, bîçâre adam! “Muhammed‑i Arabî akıllı bir adam idi” diye o şems‑i hakikate karşı gözünü yuman bîçâre insan! Onbeş envâ'‑ı külliye-i mu'cizâtından bir tek nev'i olan umûr‑u gaybiyeden onbeş ve belki yüz kısmından bir kısmını işittin. Manevî tevâtür derecesinde kat'î bir kısmını duydun. Şu ihbar‑ı gayb kısmının yüzden birisini akıl gözüyle gören bir zâta “Dâhî‑i A'zam” denilir ki, ferâsetiyle istikbâli keşfediyor. Binâenaleyh, senin gibi haydi dehâ desek; yüz dâhî‑i a'zam derecesinde bir dehâ‑yı kudsiyeyi taşıyan bir adam, yanlış görür mü? Yanlış haber vermeye tenezzül eder mi? Böyle yüz derece bir dehâ‑yı a'zam sâhibinin saâdet‑i dâreyne dair sözlerini dinlememek, elbette yüz derece dîvâneliğin alâmetidir.
155

Altıncı Nükteli İşâret

– Nakl‑i sahîh-i kat'î ile – Hazret‑i Fâtıma’ya (Radıyallahu Anhâ) fermân etmiş ki: اَنْتِ اَوَّلُ اَهْلِ بَيْت۪ي لُحُوقًا ب۪ي deyip, “Âl‑i Beyt’imden herkesten evvel vefât edip, bana iltihak edeceksin.” diye söylemiş. Altı ay sonra haber verdiği gibi aynen zuhûr etmiş.
Hem Ebû Zerr’e fermân etmiş: سَتُخْرَجُ مِنْ هُنَا وَتَع۪يشُ وَحْدَكَ وَتَمُوتُ وَحْدَكَ deyip, Medine’den nefyedilip, yalnız hayat geçirip, yalnız bir sahrâda vefât edeceğini haber vermiş. Yirmi sene sonra haber verdiği gibi çıkmış.
Hem Enes İbn‑i Mâlik’in halası olan Ümm‑ü Haram’ın hânesinde uykudan kalkmış, tebessüm edip fermân etmiş: رَاَيْتُ اُمَّت۪ي يَغْزُونَ فِي الْبَحْرِ كَالْمُلُوكِ عَلَى الْاَسِرَّةِ Ümm‑ü Haram niyâz etmiş: “Duâ ediniz, ben de onlarla beraber olayım.” Fermân etmiş: “Beraber olacaksın.” Kırk sene sonra, zevci olan Ubâde İbn‑i Sâmit refâkatiyle Kıbrıs’ın fethine gitmiş; Kıbrıs’ta vefât edip, mezarı ziyaretgâh olmuş. Haber verdiği gibi aynen zuhûr etmiş.
Hem – nakl‑i sahîh-i kat'î ile – fermân etmiş ki: يَخْرُجُ مِنْ ثَق۪يفَ كَذَّابٌ وَمُب۪يرٌ yani: “Sakif kabilesinden biri da'vâ‑yı nübüvvet edecek ve biri, hunhar zâlim zuhûr edecek.” deyip, nübüvvet da'vâ eden meşhûr Muhtar’ı ve yüzbin adam öldüren Haccâc‑ı Zâlim’i haber vermiş.
156
Hem – nakl‑i sahîh-i kat'î ile – سَتُفْتَحُ الْقُسْطَنْط۪ينِيَّةُ فَنِعْمَ الْاَم۪يرُ اَم۪يرُهَا وَنِعْمَ الْجَيْشُ جَيْشُهَا deyip, İstanbul’un İslâm eliyle fetholacağını ve Hazret‑i Sultan Mehmed Fâtih’in yüksek bir mertebe sâhibi olduğunu haber vermiş. Haber verdiği gibi zuhûr etmiş.
Hem – nakl‑i sahîh-i kat'î ile – fermân etmiş ki: اِنَّ الدّ۪ينَ لَوْ كَانَ مَنُوطًا بِالثُّرَيَّا لَنَالَهُ رِجَالٌ مِنْ اَبْنَاءِ فَارِسَ deyip, başta Ebû Hanîfe olarak İran’ın emsâlsiz bir sûrette yetiştirdiği ulemâ ve evliyâya işâret ediyor, haber veriyor.
Hem fermân etmiş ki: عَالِمُ قُرَيْشٍ يَمْلَاُ طِبَاقَ الْاَرْضِ عِلْمًا deyip, İmâm‑ı Şâfiî’ye işâret edip haber veriyor.
Hem – nakl‑i sahîh-i kat'î ile – fermân etmiş ki: سَتَفْتَرِقُ اُمَّت۪ي ثَلَاثًا وَسَبْع۪ينَ فِرْقَةً اَلنَّاجِيَةُ وَاحِدَةٌ مِنْهَا ق۪يلَ مَنْ هُمْ ؟ قَالَ مَا اَنَا عَلَيْهِ وَاَصْحَاب۪ي deyip ümmeti yetmişüç fırkaya inkısam edeceğini ve içinde fırka‑i nâciye-i kâmile, Ehl‑i Sünnet ve Cemâat olduğunu haber veriyor.
Hem fermân etmiş ki: اَلْقَدَرِيَّةُ مَجُوسُ هٰذِهِ الْاُمَّةِ deyip, çok şûbelere inkısam eden ve kaderi inkâr eden Kaderiye tâifesini haber vermiş. Hem, çok şûbelere inkısam eden Râfizîleri haber vermiş.
157
Hem – nakl‑i sahîh-i kat'î ile – İmâm‑ı Ali’ye (R.A.) demiş: “Sende, Hazret‑i İsâ (A.S.) gibi iki kısım insan helâkete gider. Birisi, ifrat‑ı muhabbet‥ diğeri, ifrat‑ı adâvetle. Hazret‑i İsâ’ya Nasrânî, muhabbetinden, hadd‑i meşrûdan tecâvüz ile, hâşâ “İbnullâh” dediler. Yahudî, adâvetinden çok tecâvüz ettiler; nübüvvetini ve kemâlini inkâr ettiler. Senin hakkında da; bir kısım, hadd‑i meşrûdan tecâvüz edecek, muhabbetinden helâkete gidecektir. لَهُمْ نَبْزٌ يُقَالُ لَهُمُ الرَّافِضِيَّةُ.” demiş. “Bir kısmı, senin adâvetinden çok ileri gidecekler; onlar da, ‘Havâric’dir ve Emevîlerin müfrit bir kısım tarafdârlarıdır ki, onlara ‘Nâsibe’ denilir.”
Eğer denilse: Âl‑i Beyt’e muhabbeti, Kur'ân emrediyor. Hazret‑i Peygamber Aleyhissalâtü Vesselâm çok teşvik etmiş. O muhabbet, Şîalar için belki bir özür teşkil eder. Çünkü ehl‑i muhabbet, bir derece ehl‑i sekirdir. Ne için Şîalar hususan Râfizîler, o muhabbetten istifade etmiyorlar; belki, işâret‑i Nebeviye ile o fart‑ı muhabbette mahkûmdurlar?
Elcevab: Muhabbet iki kısımdır.