On Dördüncü Nükte

Kardeşlerim,

Kalbime ihtar edildi ki; nasıl ki, Mesnevî‑i Şerîf, şems‑i Kur'ân’dan tezâhür eden yedi hakikatten bir hakikatin aynası olmuş, kudsî bir şerâfet almış; Mevlevîlerden başka daha çok ehl‑i kalbin lâyemût bir mürşidi olmuş. Öyle de, Risale‑i Nur şems‑i Kur'âniyenin ziyâsındaki elvân‑ı seb'ayı ve o güneşteki renk renk, çeşit çeşit yedi nuru birden aynasında temessül ettirdiğinden – inşâallâh – yedi cihetle şerîf ve kudsî ve yedi Mesnevî kadar ehl‑i hakikate bâkî bir rehber ve bir mürşid olacak.

On Beşinci Nükte

Kardeşlerim,

Hafîz‑i Zülcelâl’in hıfz ve himâyetine bakınız ki; mes'elemiz münâsebetiyle Risale‑i Nurun risaleleri adedine muvâfık olarak, yüz yirmi küsûr adamın mahrem evrakları ile istintakta oldukları hâlde ve ecnebîlerin entrikalarıyla ve muhâlif komitecilerin dolaplarıyla mevcûd ve münteşir müteaddid cem'iyetlerin hiçbirisiyle, Risale‑i Nurun hiçbir şâkirdinin münâsebetdârlığını gösterecek hiçbir madde bulunmaması, gayet zâhir ve parlak bir Himâye‑i Rabbâniyedir. Muhâfaza‑i İlâhiye’ye ve İmâm‑ı Ali (R.A.) ve Gavs‑ı A'zam (K.S.), Risale‑i Nura ait kerâmet‑i gaybiyelerini cidden te'yid eden bir inâyet‑i Rahmâniyedir. Kırkikilik bir top güllesini, kırkiki masûm ve mazlum kardeşlerimizin Dergâh‑ı İlâhiye’ye açılan elleriyle durdurup, geri çevirip, atanların başlarında ma'nen patlattırdı. Bizlere, yalnız ehemmiyetsiz, sevâblı, hafif birkaç yara bereden başka olmadı. Böyle bir seneden beri doldurulan bir toptan, böyle pek az zarar ile kurtulmak hàrikadır. Böyle pek büyük bir ni'mete karşı, şükür ve sürûr ve sevinç ile mukàbele etmek gerektir. Bundan sonraki hayatımız bize ait olamaz; çünkü müfsidlerin plânlarına göre, yüzde yüz mahv idi. Demek bundan sonraki hayatı kendimize değil, belki hak ve hakikate vakfetmeliyiz. Şekvâ değil, şükrettirecek rahmetin izini, yüzünü, özünü görmeye çalışmalıyız.

Said Nursî

444

On Altıncı Nükte

Kardeşlerimden ricâ ederim ki:

Sıkıntı veya rûh darlığından veya titizlikten veya nefis ve şeytanın desîselerine kapılmaktan veya şuûrsuzluktan arkadaşlardan sudûr eden fenâ ve çirkin sözleriyle birbirine küsmesinler ve “Haysiyetime dokundu.” demesinler. Ben o fenâ sözleri kendime alıyorum. Damarınıza dokunmasın, bin haysiyetim olsa kardeşlerimin mâbeynindeki muhabbete ve samîmiyete fedâ ederim.

Said Nursî

On Yedinci Nükte

Kardeşlerim,

Maatteessüf başımıza gelen şefkat tokatını, iki‑üç gündür, kat'î bir kanâatle anladım. Hattâ, ehl‑i isyan hakkında gelen bir âyetin çok işârâtından bir işâreti bize bakıyor gibi fehmettim. O da şudur:

﴿فَلَمَّا نَسُوا مَا ذُكِّرُوا بِه۪ … اَخَذْنَاهُمْ﴾

yani: “Onlara ihtar ettiğimiz ders ve nasihati unuttukları ve amel etmedikleri vakit, onları tutup musîbet altına aldık.”

Evet, en âhirde sırr‑ı ihlâsa dair bir risale bize yazdırıldı. Elhak, gayet àlî ve nurânî bir düstur‑u uhuvvet idi. Ve on binler kuvvetle ancak mukàbele edilir hâdiselere, musîbetlere karşı, o sırr‑ı ihlâs ile on adamla mukâvemet ettirilebilir bir düstur‑u kudsî idi. Fakat, maatteessüf başta ben, biz o ihtar‑ı manevî ile amel edemedik. Bu âyetin mânâ‑yı işârîsiyle: ﴿اَخَذْنَاهُمْ﴾ cifrî tarihiyle bin üç yüz elli iki eder. Aynı tarihiyle tutturulduk. Bir kısmımız şefkat tokadına giriftâr olduk. Bir kısmımız hakkında tokat değil, belki tokada ma'rûz olan kardeşlerimize medâr‑ı tesellî ve kendilerine medâr‑ı sevâb ve istifade olmak için bu musîbetin içine alındı.

445

Evet, ihtilâttan men' olunduğum için üç aydan beri yeniden üç gündür ben, kardeşlerimin dâhilî ahvâline de muttali' oldum. Hiç hâtır ve hayâlime gelmez en hàlis zannettiğim kardeşlerimde sırr‑ı ihlâsa münâfî hareket vukû'a gelmişti. Ondan anladım ki: ﴿فَلَمَّا نَسُوا مَا ذُكِّرُوا بِه۪ … اَخَذْنَاهُمْ﴾ âyetinin uzaktan uzağa bir mânâ‑yı işârîsi bize de bakıyor. Ehl‑i dalâlet için nâzil olan bu âyet onlara azâbdır. Fakat bizim için terbiye‑i nüfûs ve keffâretü'z‑zünûb ve tezyîd‑i derecât için şefkat tokadıdır. Biz elimizdeki kıymetdâr ni'met‑i İlâhiye’yi tam takdir etmediğimizden, tokat yediğimize bir delil şudur ki: En kudsî bir mücâhede‑i maneviyeyi tazammun eden ve sırr‑ı veraset-i Nübüvvetle velâyet‑i kübrânın feyzine mazhar ve sahâbenin sırr‑ı meşrebine medâr olan Risale‑i Nur ile hizmet‑i kudsiye-i Kur'âniyemize kanâat etmeyip, menfaati şimdilik bize pek az ve bu vaziyetimize mühim zararı muhtemel tarîkat hevesinin birkaç defa şiddetle ihtarımla önü alınmasıdır. Yoksa, hem vahdetimizi bozacaktı, hem dört elifin tesânüdüyle bin yüz on birden dört kıymetine tenzîl eden teşettüt‑ü efkâr ve bu gayet ağır hâdiseye karşı kuvvetimizi hiçe indiren tenâfür‑ü kulûba uğrayacaktı.

446

Gülistan sâhibi Şeyh Sa'dî‑i Şirâzî naklediyor, der: “Ben bir ehl‑i kalbi tekyede, seyr ü sülûk ile meşgul iken görmüştüm. Birkaç gün sonra onu talebeler içinde, medresede gördüm. Ne için o feyizli tekkeyi terkedip, bu medreseye geldin, dedim. O da dedi ki: Orada herkes kendi nefsini – eğer muvaffak olursa – kurtarabilir. Burada ise bu âlîhimmet şahıslar kendileriyle beraber çoklarını kurtarmaya çalışıyorlar. Ulüvv‑ü cenâb, ulüvv‑ü himmet bunlardadır. Fazilet ve himmet bunlardadır. Onun için buraya geldim.”

Şeyh Sa'dî bu vâkıayı, kısaca hülâsasını Gülistan’ında yazmıştır.

Acaba, talebelerin, نَصَرَ ، نَصَرَا ، نَصَرُوا ، نَصَرَتْ gibi sarf ve nahvin küçücük mes'eleleri tekkelerdeki virdlere râcih gelirse, Risale‑i Nurun: ‑>اٰمَنْتُ بِاللّٰهِ وَمَلٰٓئِكَتِه۪ وَكُتُبِه۪ وَرُسُلِه۪ وَبِالْيَوْمِ الْاٰخِرِ’deki hakàik‑ı kudsiye-i îmâniyeyi en kat'î ve vâzıh bir sûrette ders verip, en muannid zındıkları ve en mütemerrid feylesofları susturup ders verirken, onu bırakıp, yâhut sekteye uğratıp, veyâhut kanâat etmeyip, tarîkat hevesiyle Risale‑i Nurdan izin almayarak kapanmış hangâhlara girmek, ne derece yanlış olduğunu ve bizim bu şefkat tokadına ne derece istihkak kesbettiğimizi gösteriyor.

Said Nursî

447

Tenbih

İki küçük hikâye

Birincisi

Bundan on beş sene evvel Rusya’nın şimâlinde esir olduğum zaman doksan esir zâbitlerimizle beraber büyük bir fabrika koğuşunda bulunuyorduk. Sıkıntı ve rûh darlığından çok münâkaşalar, gürültüler oluyordu. Umumun bana karşı ziyâde hürmetleri olduğundan teskin ediyordum. Sonra, sükûneti muhâfaza için dört‑beş zâbiti ta'yin ettim. Ve dedim; “Hangi köşede bir gürültü işittiniz, hemen yetişiniz. Hangi taraf haksız ise ona yardım ediniz.” Hakikaten bu tedbir ile gürültünün önü alındı. Benden soruldu: “Ne için haksıza yardım ediniz, diyorsun?”

Cevaben, o zaman demiştim ki: “Haksız insafsızdır. Bir dirhem menfaatini kırk dirhem istirahat‑i umumiye için bırakmaz. Haklı adam ise insaflı olur. Bir dirhem hakkını, sükûnet‑i umumiyedeki kırk dirhem arkadaşının menfaatine fedâ eder, bırakır. Gürültü kalkar, sükûnet iâde edilir. Bu koğuştaki doksan zât istirahat eder. Eğer, haklıya muâvenet edilse, gürültü daha ziyâdeleşecek. Bu nev' hayat‑ı ictimâiyede, menfaat‑i umumiyenin ehemmiyeti nazara alınır.”

İşte ey kardeşlerim! Bu hayatın, bu ictimâ'ımızda, “Bu kardeşim bana haksızlık etti.” diye “Küstüm.” demeyiniz. Bu pek hatâdır. O arkadaşın sana bir dirhem zarar vermiş ise, sen küsmekle kırk dirhem bizlere zarar veriyorsun. Belki kırk lira Risale‑i Nura zarar vermek muhtemeldir. Fakat Lillâhi'l‑Hamd pek haklı ve kuvvetli müdafaâtımız, arkadaşların mükerrer isticvâba gitmelerinin önünü aldığından, fesâdın önü alındı. Yoksa, birbirinden küsmüş kardeşler, bir sinek kanadı kadar küçük bir çöpün göze girmesi gibi veyâhut bir kıvılcımın baruta düşmesi gibi, az bir garazla büyük bir zarar verebilirdi.

İkinci Hikâye

Bir vakit ihtiyar bir kadının sekiz oğlu varmış. Herbirisine mevcûd sekiz ekmekten birer ekmek verdi, kendine kalmadı. Sonra, herbirisi ekmeğinin yarısını ona verdi. Onun ekmeği dört oldu; ötekiler yarıya indi.

448

Kardeşlerim, ben de kırkınızın herbirinin musîbet hissesinin manevî eleminin yarısını kendimde hissediyorum. Kendi şahsıma ait elemi, aldırmıyorum. Bir gün fazla muztar bulundum, “Acaba hatâmın cezası mıdır çekiyorum.” diye geçmiş hâleti tedkik ettim. Gördüm ki, bu musîbeti kaynatmaya ve tahrîk etmeye hiçbir cihette müdâhalem olmadığını ve bil'akis kaçmak için mümkün tedbirleri isti'mâl ediyordum. Demek, bu bir kazâ‑yı İlâhîdir. Ve bil'iltizam bir seneden beri müfsidlerin tarafından aleyhimize ihzar ediliyordu. Kaçınmak kàbil değildi. Alâ külli hâl başımıza geçirecek idiler. Cenâb‑ı Hakk’a yüz bin şükür ki, musîbeti yüzden bire indirdi.

İşte bu hakikate binâen “Senin yüzünden bu belâyı çektik.” diye minnet etmeyiniz. Belki beni helâl ediniz. Ve bana duâ ediniz. Hem birbirinizi tenkid etmeyiniz. Demeyiniz ki: “Sen böyle yapmasaydın, böyle olmayacaktı.” Meselâ, bir kardeşimiz iki üç imza sâhibini söylemesiyle, müfsidlerin pek çok zâtları belâya atmak için düşündükleri plânı küçültüp, çoklarını kurtarmış. Değil zarar, belki büyük menfaat olmuş. Çok masûmların bu belâdan kurtulmasına bir vesile oldu.

Said Nursî

449

On Sekizinci Nükte

Eskişehir Hapishânesinde Yazılmış Bir Parça

Kardeşlerim!

Müteaddid defa Risale‑i Nurun şâkirdlerini lâyık oldukları tarzda müdafaa etmişim. İnşâallâh mahkemede bağırarak derim. Hem Risale‑i Nuru, hem şâkirdlerinin kıymetlerini dünyaya işittireceğim. Yalnız size bunu ihtar ederim ki: “Bu müdafaamdaki kıymeti muhâfaza etmenin şartı, bu hâdisedeki ağız yanmasıyla Risale‑i Nurdan küsmemek ve üstadından darılmamak ve kardeşlerinden – sıkıntıdan gelen bahânelerle – nefret etmemek ve birbirine kusur bulmamak ve isnâd etmemektir.” Yalnız tahattur edersiniz ki, Risale‑i Kader’de isbât etmişiz ki: “Başa gelen zulümlerde iki cihet var ve iki hüküm vardır: Biri insanın, biri kader‑i İlâhî’nin. Aynı hâdisede insan zulmeder, fakat kader âdildir, adâlet eder. Bu mes'elemizde, insanın zulmünden ziyâde, kaderin adâleti ve Hikmet‑i İlâhiye’nin sırrını düşünmeliyiz.”

Evet, kader, Risale‑i Nur talebelerini bu meclise çağırdı. Ve mücâhede‑i maneviye inkişaf etmesinin hikmeti; onları, bu hakikaten çok sıkıntılı olan Medrese‑i Yûsufiye’ye sevk etti. İnsan zulmü ve bahânesi bir vesile oldu. Onun için sakınınız; birbirinize; “Böyle yapmasaydın ben tevkîf olmazdım.” demeyiniz.

Said Nursî

450

Mahkeme Müdafaâtının bir Parçası

Bu Parça mahkeme müdafaâtının bir parçasıdır, her nasılsa buraya girmiş, çıkarılmamış, kalmış.

Mahkemenin reisi ve âzâlarından ehemmiyetli bir hakkımı taleb ederim. Şöyle ki:

Bu mes'elede yalnız şahsım medâr‑ı bahs değil ki, siz beni tebrie etmekle ve hakikat‑i hâle muttali' olmanızla halledilmiş olsun. Çünkü, ehl‑i ilim ve ehl‑i takvânın şahs‑ı manevîsi, bu mes'elede, nazar‑ı millette itham altına girdiği ve hükûmete dahi ehl‑i takvâ ve ilme karşı bir emniyetsizlik geldiği ve ehl‑i takvâ ve ehl‑i ilim, tehlikeli ve zararlı teşebbüslerden nasıl sakınacağını bilmesi lâzım olduğu için; benim müdafaâtımın kendim kaleme aldığım bu son kısmını, herhalde yeni hurûfla, matbaa vâsıtasıyla intişarını isterim. Tâ ki ehl‑i takvâ ve ehl‑i ilim, entrikalara kapılmayıp; zararlı ve tehlikeli teşebbüslere yanaşmasınlar ve şahs‑ı manevîsi nazar‑ı millette ittihamdan kurtulsun. Ve hükûmet dahi, ehl‑i ilim hakkında emniyet etsin ve bu anlaşılmazlık ortadan kalksın. Ve hükûmete ve millete ve vatana çok zararlı düşen bu gibi hâdiseler ve anlaşılmamazlıklar daha tekrar etmesin.

Said Nursî

451

On Dokuzuncu Nükte

Suâl: Kısa bir zamandaki küfre mukâbil, hadsiz bir zaman Cehennem’de hapis nasıl adâlet olur?

Elcevab: Sene üçyüz altmışbeş gün hesabıyla, bir dakikada katl, yedi milyon sekizyüz seksendört bin dakika hapis iktizası kanun‑u adâlet iken; bir dakika küfür, bin katl hükmünde olduğundan, yirmi sene ömrünü küfürle geçiren ve küfür ile ölen bir adam, kanun‑u adâletle, elliyedi trilyon ikiyüzbir milyar ikiyüz milyon sene, beşerin kanun‑u adâletiyle hapse müstehak olur. Elbette ﴿خَالِد۪ينَ ف۪يهَا اَبَدًا﴾ adâlet‑i İlâhî ile vech‑i muvâfakati bundan anlaşılıyor.

Birbirinden gayet uzak iki adedin sırr‑ı münâsebeti şudur ki: Katl ve küfür, tahrib ve tecâvüz olduğu için, gayra te'sirât yapar. Bir dakikada katl, lâakal, zâhirî âdete göre, onbeş sene maktûlün hayatını selb eder; onun yerine hapse girer. Bir dakika küfür, binbir Esmâ‑i İlâhî’yi inkâr ve nukùşlarını tezyif ve kâinâtın hukukuna tecâvüz ve kemâlâtını inkâr ve hadsiz delâil‑i Vahdâniyet’i tekzîb ve şehâdetlerini reddetmek olduğundan, kâfiri, binler seneden ziyâde esfel‑i sâfilîne atar, ﴿خَالِد۪ينَ﴾ ’de hapseder.

Said Nursî

452

Yirminci Nükte

﴿﷽﴾

﴿اِنَّمَٓا اَمْرُهُٓ اِذَٓا اَرَادَ شَيْئًا اَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ﴾

Âyet‑i kerîmenin işâretiyle, emir ile icâd oluyor. Ve Kudret hazineleri kâf‑nun’dadır. Bu sırr‑ı dakîkin vücûh‑u kesîresinden birkaç vechi, Risalelerde zikredilmiştir. Burada, hurûf‑u Kur'ân’ın, hususan sûrelerin başlarındaki mukattaât‑ı hurûfun hâsiyetlerine ve fezâillerine ve te'sirât‑ı maddiyelerine dair vürûd eden hadîsleri, şu asrın nazar‑ı maddîsine takrib etmek için, maddî bir misâl üzerinde o sırrın tefhimine çalışacağız. Şöyle ki:

Zât‑ı Zülcelâl olan Sâhib‑i Arş-ı A'zamın, manevî bir merkez‑i âlem ve kalb ve kıble‑i kâinât hükmünde olan küre‑i arzdaki mahlûkatın tedbirine medâr dört arş‑ı İlâhîsi var:

Biri, hıfz ve hayat arşıdır ki, topraktır. İsm‑i Hafîz’in ve Muhyînin mazharıdır.

İkinci arş, fazl ve rahmet arşıdır ki, su unsurudur.

Üçüncüsü, ilim ve hikmet arşıdır ki, unsur‑u nurdur.

Dördüncüsü, Emir ve irâdenin arşıdır ki, unsur‑u havadır.

453

Basit topraktan, hadsiz hâcât‑ı hayvaniye ve insaniyeye medâr olan maâdin ve hadsiz muhtelif nebâtâtın basit bir unsurdan, kemâl‑i intizam ile, vahdetten hadsiz kesret, basitten nihâyetsiz muhtelif envâ', sâde bir sayfada hadsiz muntazam nukùş gözümüzle gördüğümüz gibi; suyun, hususan hayvanat nutfelerinin su gibi basit bir madde iken hadsiz mu'cizât‑ı san'atın muhtelif zîhayatlarda o su ile tezâhürü gösteriyor ki: Bu iki arş misilli, nur ve hava dahi, besâtetleriyle beraber, Nakkàş‑ı Ezelî’nin ve Alîm‑i Zülcelâl’in kalem‑i ilim ve emir ve irâdesine, evvelki iki arş gibi, acâib‑i mûcizâtının mazharlarıdırlar.

Nur unsurunu şimdilik bırakıp, mes'elemiz münâsebetiyle, küre‑i arza göre emir ve irâde arşı olan unsur‑u havanın içinde emir ve irâdenin acâibini ve garâibini örten perdenin bir derece keşfine çalışacağız. Şöyle ki:

Biz nasıl ki ağzımızdaki hava ile hurûfât ve kelimâtı ekiyoruz, birden sünbülleniyorlar. Yani, havada, âdeta zamansız bir ânda, bir kelime bir habbe olup haric‑i havada sünbüllenir; küçük büyük hadsiz aynı kelimeyi câmi bir havayı sünbül veriyor. Unsur‑u havâiyeye bakıyoruz ki: O derece emr‑i “kün feyekûn”e mutî' ve musahhar ve emirberdir ki, güyâ herbir zerresi bir nefer gibi, muntazam bir ordunun her dakika emrini bekler; zamansız, en uzak zerreden, emr‑i kün’den cilveger olan bir irâdenin imtisalini, itâatini gösterir.

Meselâ, âhize ve nâkile radyo makineleri vâsıtasıyla, havanın hangi yerinde olursa olsun, bir nutk‑u beşerî bütün küre‑i arzın her tarafından – radyo âhizeleri bulunmak şartıyla – zamansız, aynı nutuk, aynı ânda, herbir yerde işitilmesi, emr‑i “kün feyekûn”ün cilvesine ne derece kemâl‑i imtisal ile herbir zerre‑i havâiyede itâat ettiğini gösterdiği gibi; havada sebatsız vücûdları bulunan hurûfâtın, kudsiyet keyfiyetiyle, bu sırr‑ı imtisale göre, çok te'sirât‑ı hariciyeye ve hâsiyât‑ı maddiyeye mazhar olabilirler. Âdeta, maneviyatı maddiyâta inkılâb ve gaybı şehâdete tahavvül ettirir bir hâsiyet onlarda görünüyor.

454

İşte bunun gibi, hadsiz emârelerle gösteriyor ki, mevcûdât‑ı havâiye olan hurûfun, hususan hurûf‑u kudsiyenin ve Kur'âniyenin, hususan evâil‑i sûredeki şifre‑i İlâhiye’nin hurûfâtı, muntazam ve nihâyetsiz hassas ve zamansız emirleri dinler ve yapar gibi göründüğünden, elbette zerrât‑ı havâiyede kudsiyet noktasında emr‑i “kün feyekûn”ün cilvesine ve İrâde‑i Ezeliye’nin tecellîsine mazhar hurûfâtın maddî hàssalarını ve hàrika ve mervî faziletlerini teslîm ettirir.

İşte bu sırra binâendir ki, Kur'ân‑ı Mu'cizü'l-Beyân’da bazen kudret eserini, sıfat‑ı irâde ve sıfat‑ı Kelâmdan gelir gibi tâbiratı, gayet derecede sür'at‑i icâd ve gayet derecede inkıyad‑ı eşya ve musahhariyet‑i mevcûdâttan başka, ayn‑ı emir, kudret gibi hükmediyor demektir. Yani, emr‑i tekvînden gelen hurûfât, maddî kuvvet hükmünde vücûd‑u eşyada hükmeder. Ve emr‑i tekvînî, âdeta, ayn‑ı kudret, ayn‑ı irâde olarak tezâhür eder.

Evet, emir ve irâdenin bu gayet hafî ve vücûd‑u maddîleri gayet gizli ve havayı âdeta nîm‑manevî, nîm‑maddî nev'indeki mevcûdâtta, emr‑i tekvînî, ayn‑ı kudret gibi âsârı görünüyor; belki ayn‑ı kudret olur. Âdeta maneviyat ile maddiyâtın mâbeyninde berzahî olan mevcûdâta nazar‑ı dikkati celb etmek için, Kur'ân‑ı Mu'cizü'l-Beyân’ın ﴿اِنَّمَٓا اَمْرُهُٓ اِذَٓا اَرَادَ شَيْئًا اَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ﴾fermân ediyor.

455

İşte, evâil‑i sûredeki ﴿حٰمٓ﴾﴿طٰسٓ﴾﴿الٓمٓ﴾ gibi hurûf‑u kudsiye-i şifre-i İlâhiye hava zerrâtı içinde, zamansız münâsebât‑ı dakika-i hafiye tellerini ihtizâza getirecek birer düğüm ve birer düğme harfi olduklarını ve ferşten Arşa manevî telsiz telefon muhâberât‑ı kudsiyeyi îfâ etmeleri, o şifre‑i kudsiye-i İlâhiye’nin şe'nindendir ve vazifesidir ve gayet ma'kuldür.

Evet, havanın herbir zerresi ve bütün zerrâtı, telsiz, telefon, telgraflar gibi aktâr‑ı âlemde münteşir o zerreler emirleri imtisal ettiklerini ve elektrik ve seyyâlât‑ı latîfeye âhize ve nâkilelik vazifesi gibi sâir vezâif‑i havâiyeden başka bir vazifesini bir hads‑i kat'î ile, belki müşâhede ile ben kendim bâdem çiçeklerinde gördüm. Ağaçların rû‑yi zeminde muntazam bir ordu hükmünde, hava‑i nesîmînin dokunmasıyla, bir ânda aynı emri o âhizeler hükmündeki zerrelerden aldığı vaziyet‑i meşhûdesi bana iki kere iki dört eder derecesinde kat'î bir kanâat vermiş.

Demek havanın rû‑yi zeminde çevik ve çalâk bir hizmetkâr olması ve rû‑yi zemindeki Rahmân‑ı Rahîm’in misâfirlerine hizmet ettiği gibi; o Rahmân’ın emirlerini tebliğ etmek için bütün zerrâtı telsiz telefonun âhizeleri gibi emirber nefer hükmünde evâmir‑i kudsiyeyi nebâtâta ve hayvanata tebliğ eder. Nefeslere yelpaze, nüfûsa nefes, yani, âb‑ı hayat olan kanı tasfiye ve nâr‑ı hayatı olan harâret‑i garîziyeyi iş'âl vazifesini yaptıktan sonra, çıkıp, ağızda hurûfâtın teşekkülüne medâr olduğu gibi; pek çok muntazam vazifeleri emr‑i “kün feyekûn” ile icra eder.

456

İşte, havanın bu hâsiyetine binâendir ki, mevcûdât‑ı havâiye olan hurûfât, kudsiyet kesb ettikçe, yani, âhizelik vaziyetini aldıkça, yani, Kur'ân hurûfâtı olduğundan âhizelik vaziyetini aldığı ve düğmeler hükmüne geçtiği ve sûrelerin başlarındaki hurûfât daha ziyâde o münâsebât‑ı hafiyenin uçlarının merkezî ukdeleri, düğümleri ve hassas düğmeleri hükmünde olduğundan, vücûd‑u havâîleri bu hâsiyete mâlik olduğu gibi, vücûd‑u zihnîleri dahi, hattâ vücûd‑u nakşiyeleri de bu hâsiyetten hàssaları ve hisseleri var. Demek o harflerin okumasıyla ve yazmasıyla, maddî ilâç gibi şifâ ve başka maksadlar hâsıl olabilir.

Said Nursî

457

Yirmi Birinci Nükte

Mânidâr Bir Tevâfuk‑u Latîfe

Risale‑i Nur şâkirdlerini itham ettikleri ve cezalarını istedikleri yüz altmışüçüncü maddesine, Risale‑i Nur müellifinin medresesine yüzelli bin lira verilmesine dair lâyihanın, ikiyüz meb'ûstan yüzaltmışüç meb'ûsun adedine tevâfuk edip, ma'nen o tevâfuk diyor ki: Hükûmet‑i Cumhûriyenin yüz altmışüç meb'ûsun takdirkârâne imzaları, 163’üncü madde‑i kanuniyenin hükmünü, onun hakkında ibtal ediyor.

Hem yine mânidâr tevâfukât‑ı latîfedendir ki, Risale‑i Nurun yüz yirmi sekiz parçası, yüz onbeş parça kitab ediyor. Risale‑i Nurun şâkirdlerinin ve müellifinin mebde'‑i tevkîfi olan 27 Nisan 1935 tarihi ile mahkemenin karar ve hüküm tarihi olan 19 Ağustos 1935 tarihi olmasına nazaran, yüz on beş gün olup, Risale‑i Nur kitapları adedine tevâfuk etmekle beraber, istintak edilen, yüz onbeş suçlu gösterilen eşhâsın da adedine tam tamına tevâfuk ettiği gibi, gösteriyor ki; Risale‑i Nur müellifinin ve şâkirdlerinin başına gelen musîbet, bir dest‑i inâyetle tanzim ediliyor. (Hâşiye)

458

Yirmi İkinci Nükte

Bu parça çok kıymetlidir. Tâ İkinci Nükteye kadar herkese faydası var.

Eskişehir Hapishânesinde, sû‑i ahlâktan değil, belki sıkıntıdan gelen nâhoş bazı hâller münâsebetiyle, ahlâka dair bir nükte ile, meşhûr bir âyetin mestûr kalmış bir nüktesine dairdir.

Birinci Nükte

Cenâb‑ı Hak kemâl‑i kereminden ve merhametinden ve adâletinden, iyilik içinde muaccel bir mükâfât ve fenâlıklar içinde muaccel bir mücâzât derc etmiştir. Hasenâtın içinde, âhiretin sevâbını andıracak manevî lezzetler, seyyiâtın içinde, âhiretin azâbını ihsâs edecek manevî cezalar derc etmiştir.

Meselâ, mü'minler mâbeyninde muhabbet, ehl‑i îmân için güzel bir hasenedir. O hasene içinde, âhiretin maddî sevâbını andıracak manevî bir lezzet, bir zevk, bir inşirah‑ı kalb derc edilmiştir. Herkes kalbine müracaat etse bu zevki hisseder.

Meselâ, mü'minler mâbeyninde husûmet ve adâvet bir seyyiedir. O seyyie içinde, kalb ve rûhu sıkıntılarla boğacak bir azâb‑ı vicdânîyi, âlîcenâb rûhlara hissettirir. Ben kendim, belki yüz defadan fazla tecrübe etmişim ki, bir mü'min kardeşe adâvetim vaktinde, o adâvetten öyle bir azâb çekiyordum; şübhe bırakmıyordu ki, bu seyyieme muaccel bir cezadır, çektiriliyor.

Meselâ, hürmete lâyık zâtlara hürmet ve merhamete lâyık olanlara merhamet ve hizmet, bir hasenedir, bir iyiliktir. Bu iyilikte sevâb‑ı uhrevîyi ihsâs eder derecede öyle bir zevk, lezzet vardır ki, hayatını fedâ etmek derecesine o hürmeti, o merhameti ileri getirir. Vâlidenin çocuğa merhametindeki şefkat vâsıtasıyla kazandığı zevk ve mükâfât için hayatını o merhamet yolunda fedâ etmek dereceye gider. Yavrusunu kurtarmak için arslana saldıran bir tavuk, hayvanat milletinde bu hakikate bir misâldir. Demek, merhamet ve hürmette muaccel bir mükâfât var; âlîhimmet ve âlîcenâb insanlar onları hisseder ki, kahramanâne bir vaziyet alıyorlar.

459

Hem, meselâ, hırs ve isrâfta öyle bir ceza var ki, şekvâlı, meraklı, manevî ve kalbî bir ceza insanı sersem eder. Ve hased ve kıskançlıkta öyle bir muaccel ceza var ki, o hased, hased edeni yakar. Hem tevekkül ve kanâatte öyle bir mükâfât var ki, o lezzetli muaccel sevâb, fakr ve hâcâtın belâsını ve elemini izâle eder.

Hem, meselâ, gurur ve kibirde öyle bir ağır bir yük var ki, mağrûr adam herkesten hürmet ister; ve istemek sebebiyle istiskàl gördüğünden, dâima azâb çeker. Evet, hürmet verilir, istenilmez.

Hem, meselâ, tevâzu'da ve terk‑i enâniyette öyle lezzetli bir mükâfât var ki, ağır bir yükten ve kendini soğuk beğendirmekten kurtarır.

Hem, meselâ, sû‑i zan ve sû‑i te'vilde, bu dünyada muaccel bir ceza var. “Men dakka dukka” kaidesiyle, sû‑i zan eden, sû‑i zanna ma'rûz olur. Mü'min kardeşinin harekâtını sû‑i te'vil edenlerin harekâtı, yakın bir zamanda sû‑i te'vile uğrar, cezasını çeker.

Ve hâkezâ, bütün ahlâk‑ı hasene ve seyyie bu mukayeseye göre ölçülmeli. Ben Rahmet‑i İlâhiye’den ümîd ederim ki, Risale‑i Nurdan bu zamanda tezâhür eden manevî i'câz‑ı Kur'ânî’yi zevk eden zâtlar, bu manevî ezvâkı hissederler; sû‑i ahlâka mübtelâ olmayacaklar, inşâallâh.

460

İkinci Nükte

﴿﷽﴾

﴿وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْاِنْسَ اِلَّا لِيَعْبُدُونِ ❋ مَٓا اُر۪يدُ مِنْهُمْ مِنْ رِزْقٍ وَمَٓا اُر۪يدُ اَنْ يُطْعِمُونِ ❋ اِنَّ اللّٰهَ هُوَ الرَّزَّاقُ ذُو الْقُوَّةِ الْمَت۪ينُ﴾

Şu âyet‑i kerîmenin zâhir mânâsı, çok tefsirlerin beyânına göre yüksek ifâde‑i i'câz-ı Kur'ânî’yi göstermediğinden, çok zaman zihnime ilişiyordu. Kur'ân’ın feyzinden gelen gayet güzel ve yüksek mânâlarından üç vechini icmâlen beyân edeceğiz.

Birincisi

Cenâb‑ı Hak, Resûlüne ait olabilecek bazı hâlleri, Resûlünü tekrîm ve teşrîf noktasında bazen Kendine isnâd eder. İşte, burada da; “Resûlüm size vazife‑i Risalet ve tebliğ‑i ubûdiyet hizmetine mukâbil, sizden bir ecir ve ücret ve mükâfât, bir it'âm istemez” mânâsında, “Ben sizi ibâdet için halk etmişim; Bana rızık vermek ve it'âm etmek için değil” meâlindeki âyet, Resûl‑i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm’a ait it'âm ve irzâkı murad etmek gerektir. Yoksa, gayet bedîhî bir ma'lûmu i'lâm kabîlinden olur; i'câz‑ı Kur'ân’ın belâğatına uygun gelmez.

İkinci Vecih

İnsan rızka çok mübtelâ olduğu için, rızka çalışmak bahânesi ubûdiyete mâni tevehhüm edip kendine bir özür bulmamak için, âyet‑i kerîme diyor ki: “Siz ubûdiyet için halk olunmuşsunuz. Netice‑i hilkatiniz ubûdiyettir. Rızka çalışmak, emr‑i İlâhî noktasında bir nev'i ubûdiyettir. Benim mahlûkatım ve rızıklarını derûhde ettiğim nefisleriniz ve iyâliniz ve hayvanatınızın rızkını tedârik etmek, âdeta Bana ait rızık ve it'âmı ihzar etmek için yaratılmamışsınız. Çünkü Rezzâk Benim. Sizin müteallikàtınız olan ibâdımın rızkını Ben veriyorum. Siz bunu bahâne edip ubûdiyeti terk etmeyiniz.”

Eğer bu mânâ olmazsa, Cenâb‑ı Hakk’a rızık vermek ve it'âm etmek muhâliyeti bedîhî ve ma'lûm olduğundan, i'lâm‑ı ma'lûm kabîlinden olur. İlm‑i belâğatta bir kaide‑i mukarreredir ki; bir kelâmın mânâsı ma'lûm ve bedîhî ise, o mânâ murad değil, onun bir lâzımı, bir tâbii muraddır. Meselâ; sen birisine desen, “Sen hâfızsın”; o, ma'lûmu i'lâm kabîlinden olur. Demek maksûd mânâsı budur ki: “Ben senin hâfız olduğunu biliyorum.” Bildiğimi bilmediği için ona bildiriyorum.

461

İşte, bu kaideye binâen, âyet, Cenâb‑ı Hakk’a rızık vermeyi ve it'âm etmeyi nefyetmekten kinâye olan mânâ şudur: “Bana ait olup ve rızıklarını taahhüd ettiğim mahlûkatıma rızık yetiştirmek için halk olunmamışsınız. Belki asıl vazifeniz ubûdiyettir. Evâmirime göre rızka çabalamak da bir nev'i ibâdettir.”

Üçüncü Vecih

Sûre‑i İhlâs’ta, nasıl ki, ﴿لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ﴾ zâhir mânâsı ma'lûm ve bedîhî olduğundan, o mânânın bir lâzımı muraddır. Yani; “Vâlide ve veledi bulunanlar ilâh olamazlar.” mânâsında ve Hazret‑i İsâ (A.S.) ve Üzeyr (A.S.) ve melâike ve nücûmların ve gayr‑ı hak ma'bûdların ulûhiyetlerini nefyetmek kasdıyla, “ezelî ve ebedî” mânâsında, Cenâb‑ı Hakk’ın ﴿لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ﴾ – gayet bedîhî ve ma'lûm – hükmettiği gibi; aynen onun gibi, bu misâlimizde de “Rızık ve it'âm kàbiliyeti olan eşya, ilâh ve ma'bûd olamazlar.” mânâsında, “Ma'bûd’unuz olan Rezzâk‑ı Zülcelâl, sizden Kendine rızık istemez ve siz O’nu it'âm için yaratılmamışsınız.” meâlindeki; “Rızka muhtaç ve it'âm edilen mevcûdât, ma'bûdiyete lâyık değiller‥” demektir.

Said Nursî

462

Yirmi Üçüncü Nükte

Tarafgirâne ve Risale‑i Nur’a Rakìbâne Söylenen Sözlere Mukâbildir.

Ger medhetmekse tefâhurla kendinizi maksadın,

Risale‑i Nurun en sönük yıldızının peykisiniz.

Zinhâr seyyâre zannetme kardeşim, Risale‑i Nurun,

Arz değil, âfitâb dahi peykidir onun.

Pek yakında parlayacaktır âlemde Risale‑i Nur,

Sönmez, belki gizlenir, zîra nurun alâ nur.

Bir nur ki, bahr‑i hakikat ve mahz‑ı hidayettir o,

﴿مَنْ اَصْحَابُ الصِّرَاطِ السَّوِيِّ وَمَنِ اهْتَدٰى﴾ ’yı oku.

Haktan olmaz şikâyet, belki maksad hikâyet.

Şer'in üzere giderken Hakka ma'lûm,

Risale‑i Nura ki, eylemiştim hem de hizmet…

Risale‑i Nur ki, Aliyyü'l‑Murtazâ ve Gavs‑ı A'zam,

Celcelûtiye’de ve bazı kasâidde etmişler işâret.

Risale‑i Nur ki, urvetü'l‑vüskà, lenfisâm,

Temessük etmiştim, zîra hem hidayet ve ayn‑ı hakikat.

Koydular bizleri ki, orada durmuştu Yûsuf Aleyhisselâm,

Hem de beraberimizde idi Hazret‑i Üstad.

Halîl İbrahim

463

Yirmi Dördüncü Nükte

Zekâi’nin Rüyası

Bu sabah rüyamda, İstanbul’un Tophâne sâhiline benzer, sâf ve berrak bir deniz kenarındayım. Kuşluk zamanında olduğunu zannettiğim güneşin ziyâsı, o deryâ‑yı azîmin üzerinde hoş parıltılar husûle getiriyor… Ben deryâya müteveccihim. Denizin orta ve cenûbu tarafından yüze yüze sâhile gelen bir genç, omuzundaki bir sabanı sâhile çıkardı. Orada bütün kardeşlerimize (tahliyeden sonra) istikbâl edilmekteler iken, sâhil boyunu takiben, garbdan dolu dizgin iki atlı geliyor. “Üstad geliyor” dediler. Bu izdiham yarıldı. Hiç durmaksızın, bu mühib yağız atlı ve esmer çehreli iki zât, şarka doğru uzaklaştılar. Ben o deryâya dalmak üzere iken uyandım.

Zekâi

464

Yirmi Beşinci Nükte

Bu Lem'anın başında, İmâm‑ı Ali (R.A.) Risale‑i Nura işâret ettiğinden, bir kardeşimiz heyecanlı bir iştiyakla Risale‑i Nura “Elmas, Cevher, Nur” ismini takıp tekrar ederek yazmıştı. Bu Lem'anın âhirinde derci münâsib görüldü.

Takvâ dâiresinde bulunan talebe deli de olsa, acaba Risale‑i Nurun ve kıymetli elmasın nurundan ayrılabilir mi? Öyle tahmin ederim ki, Risale‑i Nurun, bu âciz talebeniz kadar kerâmetini, faziletini, lezzetini yiyen, tatlı meyvesinden koparan nâdirdir. Hem bu kadar âcizliğimle beraber, Risale‑i Nura hizmet edemediğim hâlde göstermiş olduğunuz teveccühe medyûn‑u şükrânım. Binâenaleyh, Risale‑i Nurdan bendeniz değil, hiçbir talebeniz o mübârek elmastan ve lezzetten ayrılamaz.

Affınıza mağrûren, Risale‑i Nurun bu defaki taharriyâtında iki kerâmeti meydâna aynen çıkmıştır. Hapishâne içerisinde polis, jandarma ve gardiyanlar müdhiş arama yaparken, o esnâda hiç kimse görmeden yedi‑sekiz yaşında, hemşiremin mahdumu, mekteb çantasının içerisine Risale‑i Nurun nüshalarını koyarak alıp gitmiştir. Arama, bendenizin odasında idi. Çocuk odaya geldi; odada telâş görünce, odanın bir tarafında ayrıca duran Risale‑i Nurları çantasına koydu ve içerideki memurların hiçbirisi farkına varmadı, çocuğa da bir şey demediler. Fedâkâr çocuk doğruca vâlidesine gidiyor, “Dayımın dâima bize okuduğu Risale‑i Nurları getirdim. Bunları alacaklarmış. Ben onların haberi olmadan, onlar başka mektûb, kitab karıştırırlarken aldım, çantama koydum. Bunları iyice bir yere koyunuz, muhâfaza ediniz. Ben bunların okunmasını çok seviyorum. Dayım bize bunları okuyordu. O okurken ben başka bir hâlet kesb ediyordum.” diye vâlidesine söylüyor ve mektebine avdet ediyor. Bu sâyede Elmas, Cevher, Nurlar ele geçmemiş oluyor.

Bu kerâmet değil de nedir? Kur'ânî bir mu'cize değildir de nedir? Acaba bu fazilet, acaba bu lezzet, acaba bu Elmas, Cevher hangi te'lifâtta vardır ki, bu Elmas, Cevher, Nurlar şimdiye kadar hangi zâtın ağzından dökülmüştür? Ben de, hapis değil, bu Elmas, Cevher, Nurlar için, her ân, her dakika, her fedâkârlığı memnuniyetle kabûl ederim. Benden sonra bu Elmas, Cevher, Nurlar yoluna evlâdım Emin de bütün hayatını sarf etmeye hazırdır.

465

İşte bu Elmas, Cevher, Nur’un ikinci kerâmetini isbât ile, üç yaşından sekiz yaşına kadar akrabalarım ve evlâdım, bu Elmas, Cevher, Nurlar için fedâkârâne ve bu yolda hayatlarını hiç düşünmeden fedâ edeceklerini isbât ederim. Çünkü bu Elmas, Cevher, Nur’u okurken, hepsi başıma toplandı. Onları sevdim ve birer çay verdim; bu Elmas, Cevher, Nur’u okumaya devam ettim. Hepsi birden, “Bu nedir? Bu yazı nasıl yazıdır?” sordular. Ben de dedim: “Bu Elmas, Cevher, Nur’dur” diye bunlara okumaya başladım.

Onuncu Söz’ü okurken saatler geçmiş. Çocuklar, merakından, anlayamadıkları zaman hemen bendenize soruyorlardı. Ben de bu Elmas, Cevher, Nur’u onların anlayabileceği şekilde izâh ederken, çocukların renkleri, renk renk oluyordu ve güzelleşiyordu. Bendeniz de çocukların yüzüne baktıkça, hepsinde ayrı ayrı nurlu Said görüyordum. Suâllerinde “Nur hangisi, Cevher hangisi ve Elmas hangisi?” diye sorduklarında, “Evet, Nur, bunu okumaktır. Bak, sizde bir güzellik meydâna geldi.” Onlar da birbirinin yüzüne baktılar ve tasdik ettiler. “Ya Elmas nedir?” “Bu Sözler’i yazmaktır. O zaman, yani, yazdığınız zaman sizin yazılarınız elmas gibi kıymetli olur.” Tasdik ettiler. “Ya Cevher nedir?” “İşte o da, bu kitaptan aldığınız îmândır.” Hepsi birden şehâdet getirdiler. Bu sohbette üç‑dört saat geçmiş; bendeniz farkına varmadım. “İşte, Elmas, Cevher, Nur budur!” dedim. Tasdik ettiler. Hepsi birden bana bakıyorlardı ve “Bunu kim yazdı?” diyorlardı.

Âciz talebenizŞefîk

466

Yirmi Altıncı Nükte

﴿﷽﴾

﴿واَنْزَلَ لَكُمْ مِنَ الْاَنْعَامِ ثَمَانِيَةَ اَزْوَاجٍ يَخْلُقُكُمْ ف۪ي بُطُونِ اُمَّهَاتِكُمْ خَلْقًا مِنْ بَعْدِ خَلْقٍ ف۪ي ظُلُمَاتٍ ثَلٰثٍ﴾âyeti, ﴿وَ اَنْزَلْنَا الْحَد۪يدَ﴾ âyetinde beyân ettiğimiz nüktenin aynını tazammun edip, hem onu te'yid ediyor, hem onunla teeyyüd ediyor.

Evet, Kur'ân‑ı Mu'cizü'l-Beyân Sûre‑i Zümer’de ﴿وَخَلَقَ لَكُمْ مِنَ الْاَنْعَامِ ثَمَانِيَةَ اَزْوَاجٍ﴾ demeyip, ﴿وَاَنْزَلَ لَكُمْ مِنَ الْاَنْعَامِ ثَمَانِيَةَ اَزْوَاجٍ﴾ demesiyle ifâde ediyor ki: “Sekiz nev'i hayvanat‑ı mübârekeyi size hazine‑i rahmetinden, güyâ Cennet’ten ni'met olarak indirilmiş, gönderilmiş.” Çünkü o mübârek hayvanlar, bütün cihetleriyle, bütün beşere ni'met olduğundan, saçından bedevîlere seyyâr hâneler, elbiseler, etinden güzel yemekler, sütünden güzel, lezîz taamlar ve derilerinden pabuçlar ve sâire, hattâ gübreleri mezrûatın erzâkı ve insanların mahrûkàtı hükmünde olup, güyâ o mübârek hayvanlar, tecessüm etmiş ayn‑ı ni'met ve rahmettirler.

Onun içindir ki, yağmura “rahmet” nâmı verildiği gibi, bu mübârek hayvanlara da “en'âm” nâmı verilmiş. Güyâ nasıl ki rahmet tecessüm etmiş, yağmur olmuş; öyle de ni'met dahi tecessüm etmiş, keçi, koyun, öküz ile manda ve deve şekillerini almış. Çendan cismânî maddeleri yerde halk olunuyor; fakat ni'metiyet sıfatı ve rahmetiyet mânâsı, maddesine tamamıyla galebe ettiğinden, اَنْزَلَ tâbiriyle, doğrudan doğruya bu mübârek hayvanları hazine‑i rahmetin birer hediyesi olarak, Hàlık‑ı Rahîm, yüksek mertebe‑i rahmetinden ve manevî, àlî Cennet’inden yeryüzüne indirmiş.

467

Evet, nasıl ki bazen beş paralık bir maddede beş liralık bir san'at derc edilir. O zaman o şeyin maddesi nazara alınmıyor; san'at noktasında kıymet veriliyor: sineğin küçücük maddesi ve içindeki pek büyük san'at‑ı Rabbâniye gibi. Bazen beş liralık bir maddede beş kuruşluk bir san'at bulunur; o vakit hüküm maddenindir.

Aynen onun gibi, bazen cismânî bir maddede o kadar ni'met ve rahmet mânâsı bulunur ki, yüz defa maddesinden ziyâde ehemmiyetli oluyor. Âdeta cismânî maddesi gizlenir; hüküm, ni'metiyet cihetine bakar. İşte, demirin pek azîm menâfi'i ve çok semereleri, onun maddî maddesini gizlediği gibi, mezkûr mübârek hayvanların dahi her cüz'ünde ni'met bulunması, onların cismânî maddelerini güyâ ni'mete kalb ettirmiş. Onun içindir ki, cismânî maddelerinin hükmü nazara alınmadan, manevî sıfatları nazara alınmış, وَاَنْزَلْنَا ، وَاَنْزَلَtâbir edilmiştir.

Evet, وَاَنْزَلْنَا ، وَاَنْزَلَ hakikat itibariyle sâbık nükteyi ifâde ettikleri gibi, belâğat noktasında da ehemmiyetli bir mânâyı mu'cizâne ifâde ediyorlar. Şöyle ki:

Demir gayet sert fıtratıyla ve gizliliği ve derinliğiyle beraber, her yerde hazır bulunmak ve hamur gibi yumuşatmak hâsiyetini ihsân ettiğinden, herkes, her yerde, her işte kolayca elde etmesini ifâde etmek için, ﴿وَاَنْزَلْنَا الْحَد۪يدَ﴾ tâbiriyle, güyâ fıtrî ve semâvî ni'metler gibi, demir âletlerini yukarı bir tezgâhtan indirip beşerin ellerine verilmiş gibi kolaylıkla elde ediliyor.

468

Hem hayvanat cinsinden, sivrisinekten tut, tâ yılan, akrep, kurt, arslana kadar insanlara zararlı vaziyetleriyle beraber, hayvanatın mühimlerinden olan koca manda ve öküz ve deve gibi büyük mahlûkat gayet derece musahhar, mutî'; hattâ zayıf bir çocuğa da yularını verip itâat etmek mânâsını ifâde için, ﴿واَنْزَلَ لَكُمْ مِنَ الْاَنْعَامِ ثَمَانِيَةَ﴾ tâbiriyle, güyâ bu mübârek hayvanlar dünya hayvanları değil ki, içinde tevahhuş ve zarar bulunsun. Belki manevî bir Cennet’in hayvanları gibi menfaatdâr, zararsızdırlar. Yukarıdan, yani, rahmet hazinesinden indirilmiştir, diye ifâde ediyor.

Muhtemeldir ki, bazı müfessirlerin bu hayvanlar hakkında “Cennet’ten indirilmiştir.” dedikleri, bu mânâdan ileri gelmiştir. Zahrında (Hâşiye) Kur'ân‑ı Hakîm’in bir harfi için bir sahife yazılsa, uzun olmuş denilmemeli. Çünkü Kelâmullâh’tır. Onun için اَنْزَلْنَا tâbiri için iki üç sayfa yazılmakla isrâf edilmiş olmaz. Bazen Kur'ân’ın bir harfi, bir hazine‑i maneviyenin anahtarı olur.

469

Yirmi Yedinci Nükte

﴿﷽﴾

﴿اِنَّ النَّفْسَ لَاَمَّارَةٌ بِالسُّٓوءِ﴾

Meâli: (Hâşiye) “Nefis dâima kötü şeylere sevk eder” âyetinin, hem de اَعْدٰى عَدُوِّكَ نَفْسُكَ الَّت۪ي بَيْنَ جَنْبَيْكَ mânâ‑yı şerîfi: “Senin en zararlı düşmanın, nefsindir” hadîsinin bir nüktesidir.

Tezkiyesiz nefs‑i emmâresi bulunmak şartıyla, kendi nefsini beğenen ve seven adam başkasını sevmez. Eğer zâhirî sevse de samîmî sevemez; belki ondaki menfaatini ve lezzetini sever. Dâima kendini beğendirmeğe ve sevdirmeğe çalışır. Ve kusuru nefsine almaz; belki avukat gibi kendini müdafaa ve tebrie eyler. Mübâlağalarla, belki yalanlarla nefsini medih ve tenzîh ederek, âdeta takdis eder ve derecesine göre, ﴿مَنِ اتَّخَذَ اِلٰهَهُ هَوٰيهُ﴾ âyetinin bir tokadını yer.

Temeddühü ve sevdirmesi ise, aksü'l‑amel ile istiskàli celb eder, soğuk düşürtür. Hem amel‑i uhrevîde ihlâsı kaybeder, riyâyı karıştırır. Âkıbeti görmeyen ve neticeleri düşünmeyen ve lezzet‑i hâzıraya mübtelâ olan hisse ve hevâ‑yı nefse mağlûb olup, yolunu şaşırmış hissin fetvâsıyla, bir saat lezzet için bir sene hapiste yatar. Bir dakika gurur veya intikam yüzünden on sene ceza görür. Âdeta, ders aldığı Amme cüz'ünü bir tek şekerlemeye satan hevâî bir çocuk gibi; elmas kıymetinde bulunan hasenâtını, hissini okşamak ve hevâsını memnun etmek ve hevesini tatmin etmek için, ehemmiyetsiz cam parçaları hükmündeki lezzetlere, enâniyetlere vesile edip, kârlı işlerde hasâret eder.

اَللّٰهُمَّ احْفَظْنَا مِنْ شَرِّ النَّفْسِ وَالشَّيْطَانِ وَمِنْ شَرِّ الْجِنِّ وَالْاِنْسَانِ

470

Yirmisekizinci Lem'anın Yirmisekizinci Nüktesi

﴿﷽﴾

﴿لَا يَسَّمَّعُونَ اِلَى الْمَلَاِ الْاَعْلٰى وَيُقْذَفُونَ مِنْ كُلِّ جَانِبٍ ❋ دُحُورًا وَلَهُمْ عَذَابٌ وَاصِبٌ ❋ اِلَّا مَنْ خَطِفَ الْخَطْفَةَ فَاَتْبَعَهُ شِهَابٌ ثَاقِبٌ﴾﴿وَلَقَدْ زَيَّنَّا السَّمَٓاءَ الدُّنْيَا بِمَصَاب۪يحَ وَجَعَلْنَاهَا رُجُومًا لِلشَّيَاط۪ينِ﴾ gibi âyetlerin mühim bir nüktesi, ehl‑i dalâletin bir tenkidi münâsebetiyle beyân edilecek. Şöyle ki:

Cin ve şeytanın câsusları, semâvât haberlerine kulak hırsızlığı yapıp, gaybî haberleri getirerek, kâhinler ve maddiyûnlar ve bazı ispirtizmacılar gibi, gâibden haber verenlere haber vermelerini, nüzûl‑ü vahyin bidâyetinde, vahye bir şübhe getirmemek için onların o dâimî câsusluğu o zaman daha ziyâde şehablarla recm ve men' edildiğine dair olan mezkûr âyetler münâsebetiyle, gayet mühim üç başlı bir suâle muhtasar bir cevaptır.

Suâl: Şu gibi âyetlerden anlaşılıyor ki; cüz'î ve bazen şahsî bir hâdise‑i gaybiyeyi haber almak için, gayet uzak bir mesâfe olan semâvât memleketine câsus şeytanların sokulması ve o çok geniş memleketin her tarafında o cüz'î hâdisenin bahsi varmış gibi, hangi şeytan olsa, hangi yere sokulsa, yarım yamalak o haberi işitecek, getirecek diye bir mânâyı, akıl ve hikmet kabûl etmiyor.

Hem, nass‑ı âyetle, semâvâtın üstünde bulunan Cennet’in meyvelerini bazı ehl‑i risalet ve ehl‑i kerâmet, yakın bir yerden alır gibi alıyormuş, bazen yakından Cennet’i temâşâ ediyormuş diye, nihâyet uzaklık, nihâyet yakınlık içinde bir mes'eledir ki, bu asrın aklına sığmaz.

471

Hem cüz'î bir şahsın cüz'î bir ahvâli, küllî ve geniş olan semâvât memleketindeki mele‑i a'lânın medâr‑ı bahsi olması, gayet hakîmâne olan tedvîr‑i kâinâtın hikmetine muvâfık gelmiyor. Hâlbuki bu üç mes'ele de hakàik‑ı İslâmiyeden sayılıyor.

Elcevab:

Evvelâ: Onbeşinci Söz nâmındaki bir risalede, “Yedi Basamak” nâmında, yedi kat'î mukaddime ile, ﴿وَلَقَدْ زَيَّنَّا السَّمَٓاءَ الدُّنْيَا بِمَصَاب۪يحَ وَجَعَلْنَاهَا رُجُومًا لِلشَّيَاط۪ينِ﴾ âyetinin ifâde ettiği, yıldızlarla, şeytan câsuslarının semâvâttan ref' ve tardı, öyle bir sûrette isbât edilmiş ki, en muannid maddiyûnu dahi iknâ eder, susturur ve kabûl ettirir.

Sâniyen: Bu uzak zannedilen o üç Hakikat‑i İslâmiye’yi kısa zihinlere yakınlaştırmak için bir temsîl ile işâret edeceğiz. Meselâ; bir hükûmetin dâire‑i askeriyesi memleketin şark’ında ve dâire‑i adliyesi garbında ve dâire‑i maârifi şimâlinde ve dâire‑i ilmiyesi cenûbunda ve dâire‑i mülkiyesi ortasında bulunsa; telsiz, telefon, telgrafla, gayet muntazam bir sûrette, her dâire alâkadar olduğu vaziyetleri görse, haber alsa; âdeta umum o memleket, adliye dâiresi olduğu hâlde, askerî dâiresidir ve mülkiye dâiresi olduğu gibi, ilmiye dâiresi oluyor.

472