18. Nurlar ayak altında kalamazlar

Ben burada inşâallâh emânetçi olduğum Sözler’i inâyet‑i Hak’la ve duânız berekâtıyla lâyıklı kulaklara duyurabileceğimi ümîd ediyorum. Üstadım müsterih olunuz, bu Nurlar ayak altında kalamazlar. Onları dellâl‑ı Kur'ân’dan enzâr‑ı cihana vaz'eden Hàlık (Celle Celâlühû) bizim gibi, kimsenin ümîd ve tahayyül etmeyeceği âciz insanlarla bile neşr ve muhâfaza ettirir. Bu işi ben sa'yim ile, kudretim ile kazandım diyen huddâm, o gün görecekler ki, o mukaddes hizmet, zâhiren ehliyetsiz görünen, hakikaten çok değerli diğerlerine devredilmiş olur kanâatindeyim. Bu sebeble oradaki kardeşlerimizden Risale‑i Nur ile çok alâkadar olmalarını ricâ etmekteyim.

Hulûsi

19. Nurlarla çalışılmadan geçen zamana acımak

Risaletü'n‑Nur, Mektûbatü'n‑Nur’un mütâlaası, tahrir edilmesi, başkalara neşr ve tebliğe alâ‑kadri'l-istitâa çalışılması gibi emr‑i hayr-ı azîme, havl ve kuvvet‑i Samedânî ve inâyet ve lütf‑u Rabbânî ile muvaffak olduğum zamanlar ki; bu evkàtta evvelen ve bizzat bu fakir istifade, istifaza, istiâne etmiş oluyor. Bu itibarla mezkûr saatleri çok mübârek tanıyor, firâkına acıyor, o yaşayışın devamını, tekrarını, kesilmemesini ez‑can u dil arzu ediyorum.

Fakat ne çare ki: İğtinam edebildiğim kısacık vakitlerde zihnimi sâfîleştirip Nurların karşısına, dolayısıyla Kur'ân’ın mu'cizeleri mecmuasına ve azîz, muhterem Üstadımın medresesine ve ol Seyyidü'l‑kevneyn Peygamberimiz Efendimiz (A.S.M) Hazretlerinin ravza‑i saâdetlerine ve nihâyet Rabbü'l‑Âlemîn Teâlâ ve Tekaddes Hazretlerinin huzur‑u lâmekânîsine çıkıyorum. Bu sebeble cidden o Nurlarla iştigâl etmediğim zamanlar, keşke enfâs‑ı ma'dûde-i hayattan olmaya idiler, diyorum.

Hulûsi

20. Mübârek nurlu pencerelere koşuyorum

Geçen hafta muhtelif iki cemâate Yirmidördüncü Mektûbun Birinci ve İkinci Zeyilleri’ni okudum. Dinleyenler hayran ve bu fakir de o parlak i'câz‑ı Kur'ân’dan âdeta gaşyoldum. Bu eserinizi Risale‑i Nur ve Mektûbatü'n‑Nur’un en münevverleri safında mütâlaa ediyorum. Bugün Cuma idi. Komşumuz Fethi Bey’e onbir ve onüç numaralı Söz’leri okudum. Dünyevî işlerden tahlîs‑i nefis ile iğtinam edebildiğim vakitlerde o mübârek nurlu pencerelere koşuyorum. Rûhî ve manevî gıdâmı almağa ve bulabildiğim böyle bir muhâtabı da hissedar etmeğe çalışıyorum.

Hulûsi

21. Hulûsi Bey’in Yirmialtıncı Mektûb hakkındaki hissiyâtı

Yirmialtıncı Mektûb’u büyük sevinçle aldım. Defaatle, dikkatle, merakla, muhabbetle, lezzetle okudum ve neticede “Duânız olmazsa ne değeriniz var.” fermân buyuran Zât‑ı Zülcelâl’e ubûdiyetle intisabım hasebiyle ve abdiyetin tazammun ettiği lisânla kemâl‑i acz ve fakr ve şevkle; tamamen hasbî, bütün mânâsıyla Allah nâmına, bütün vuzûhuyla ehl‑i îmân ve Kur'ân nef' ve hesabına olan maddî, manevî, zâhirî, bâtınî, dünyevî, uhrevî hidemâtınızın mükâfâtını, lütûf ve kerem‑i bînihâyesine münâsib bir tarzda ihsân ve ikram buyurmasını ve Zât‑ı Üstadânelerini her iki cihanda azîz etmesini ol Hàlık‑ı Rahîm ve Kerîm Hazretlerinden abîdâne tazarru ve niyâz eyledim. Ümîdim ﴿اُدْعُون۪ٓي اَسْتَجِبْ لَكُمْ﴾ fermânının tecellî edeceğindendir.

Muhterem Üstad!

Zâten sizin biz bîçârelerden beklediğiniz yalnız duâ değil mi? Mübârek Sözler hakkında şimdiye kadar mektûblarımda mevcûd olan ihtisasâtımı nâtık, sönük ifâdâtımı Risaletü'n‑Nura takriz yapmak hususundaki niyet‑i üstadânelerine bir şey demeğe hakkım yok. Fakat benim o perîşan ifâdelerim, güneşin yanına mum yakmak kabîlinden olacak ve muhtemelen hakikatteki sönüklüğüne rağmen o Nurların komşuluğundan, âyinedârlığından hisse‑mend olarak nisbî bir parlaklık arzedebilecektir.

Risaletü'n‑Nurun müstemi'leri arasında, Sultan Abdülhamid’in devrinde Kerbelâ’da senelerce müderrislik hizmetinde bulunmuş olan Hacı Abdurrahman Efendi nâmında 88 yaşında bir hoca vardır. Her defaki mütâlaadan büyük memnuniyet göstermekte, “Çok istifade ettim Allah râzı olsun.” demekte ve çok duâ etmektedir. Yirmialtıncı Mektûbun Üçüncü Mebhası’nı gayr‑ı ihtiyarî muhtelif rütbede mühim zâtlara okudum. Hepsi “çok doğru, çok güzel” dediler.

Evet bu fakir çok tecrübe ettim ve yakìn hâsıl ettim ki: ﴿وَقُلْ جَٓاءَ الْحَقُّ وَزَهَقَ الْبَاطِلُ﴾ ilâ‑âhiri'l-âye‥ âyetinin lâyemût mu'cizesi vardır. Bu defaki mektûbları birkaç defa muhtelif küçük cemâatlere okumak nasîb oldu. Bunların birinde mühim bir âlim de vardı. Cümlesi hayret ve takdirlerini izhâr ettiler.

Benim fikrime gelince: Bütün Risaletü'n‑Nur ve Mektûbatü'n‑Nur, ihtiyac‑ı zamana göre her sınıf ve erbâb‑ı din ve hattâ müfrit muannid olmamak şartıyla, dinsizleri bile ilzam ve iknâ edecek derecededirler. Fakat – dünya bu – sevk‑i menfaat, hırs‑ı câh, küfür ve inâd, gaflet ve kesel, şirk ve dalâl gibi ilâçsız hastalıklara tutulanlar için bu Nurlara karşı göz yummak, görse bilse kabûl etmemek, gördüğünü inkâr etmek, hak ve hakikati reddetmek gibi dîvânelikler istib'âd edilemez. Ma'lûm‑u fâzılâneleri, Allah’ın şu muvakkat misâfirhânesinde insan sûretinde hayvanları eksik değildir. Bu Nurlar intişar etse idi elbette böylelerinin bugün istidlâlen dermeyân edilen dîvânelik hezeyanları da açık olarak görülürdü.

Hulûsi

22. Bu eserler bütün sınıflara ve cemaatlere daima mazhar‑ı takdir oluyor

Şu fıkra kardeşim Abdülmecîd’indir

Bu eserler bütün sınıflara ve cemâatlere dâima mazhar‑ı takdir oluyor. Kim görse istihsân eder. Tenkide ma'rûz olacak eserler değil. Fakat derecât‑ı takdir, derecât‑ı fehim gibi mütefâvit ve müteaddiddir. Herkes derece‑i fehmine göre takdir edebilir.

Abdülmecîd

23. Abdurrahman’ın vefatından iki ay önce yazdığı mektup

Hulûsi Bey’in selefi, yirmialtı yaşında vefât eden biraderzâdem merhum Abdurrahman’ın, vefâtından bir‑iki ay evvel yazdığı mektûbdur

بِاسْمِهِ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ

Ellerinizden öper, duânızı dilemekteyim. Sıhhat haberinizi, irşad edici olan “Onuncu Söz” risalenizle beraber Tahsin Efendi vâsıtasıyla aldım; çok teşekkür ederim. Evvelce gerçi emrinize muhâlefet ederek muhterem ve değerli amcamdan ayrıldığıma pişman olmuş isem de ve itâbınıza müstehak olmuş isem de bu da mukadder imiş. Ve Cenâb‑ı Hakk’ın emir ve irâdesiyle ve belki de bizim için hayırlı olduğu için oldu. Binâenaleyh ben cehâlet sâikasıyla bir kusur yaptım ve belâsını da çektim. Bundan sonra çekmemek için affınızı ricâ ve duânızı dilerim.

Azîz mamo! (❋) Şunu da şurada arzedeyim ki; himâye ve himmetiniz sâyesinde din ve âhiretime dokunacak ef'âl ve harekâttan kendimi muhâfaza ettim ve etmekte berdevamım. Gerçi dünyanın değersiz çok musîbetlerini gördüm ve çektim ve birçok da lezâiz ve safâsını gördüm, geçirdim. Hiçbir vakit ve hiçbir zaman unutmadım ki; bunların hepsi hebâ olduğu ve dünyanın Allah için olmayan lezâiz ve safâsı neticesi, zillet ve şedîd azâb olduğu ve dünyada Allah için ve Allah’ın emir buyurduğu yollarda çekilen ve çekilmekte olan mezâhim neticesi, sonu lezzet ve mükâfât verildiğini bildiğim ve îmân ettiğimden, fenâ şeylerin irtikâbından kendimi muhâfaza edebildim. Bu his ve bu fikir ise terbiye ve himmetinizle zihnimde ve hayâlimde yer yapmıştır. Hakikat böyle olduğunu bildiğim için bütün meşakkatlere şükür ile beraber sabretmekteyim.

Şimdi amcacığım ve büyük Üstadım!

Habîs olan nefsimle mücâdele edebilmek ve onun hevâî ve bilâhare elem verici olan arzularını yapmamak ve dinlememek için teehhül etmek mecburiyetinde kaldım ve şimdi artık her cihetle Cenâb‑ı Hakk’ın lütûf ve keremiyle rahatım. Kimsenin dediğini, şer ise duymamazlığa gelir ve kimse ile fenâ hasletleri kapmamak için ihtilât etmemekteyim. Dâirede müddet‑i mesâîden hariç zamanlarımı kendi evimde Cenâb‑ı Hakk’ın şükrü ile geçiriyorum. Bundan başka ey amca! Sizden sonra şimdiye kadar en çok beni îkaz ve fenâ şeylerden men'eden, üstad‑ı a'zam ve mürşidim olan bu âyet‑i kerîmeden duyduğum ve hissettiğimdir: ﴿﷽﴾﴿اَلْيَوْمَ نَخْتِمُ عَلٰٓى اَفْوَاهِهِمْ وَتُكَلِّمُنَٓا اَيْد۪يهِمْ وَتَشْهَدُ اَرْجُلُهُمْ بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَ﴾ Ve öyle biliyorum ki, o gün de pek yakındır. (Hâşiye‑1)

اَللّٰهُمَّ لَا تُخْرِجْنَا مِنَ الدُّنْيَا اِلَّا مَعَ الشَّهَادَةِ وَالْا۪يمَانِ

Duâm bu ve i'tikàdım böyledir ve böyle de îmân ederim: (Hâşiye‑2)

اٰمَنْتُ بِاللّٰهِ وَمَلٰئِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَبِالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَبِالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ مِنَ اللّٰهِ تَعَالٰى وَالْبَعْثُ بَعْدَ الْمَوْتِ حَقٌّ اَشْهَدُ اَنْ لَٓا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ وَاَشْهَدُ اَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللّٰهِ (Hâşiye‑3)

Biraderzâdeniz Abdurrahman

24. Onuncu Söz, Abdurrahman hakkında bir mürşid‑i hakikî hükmüne geçmiştir

Demek Onuncu Söz, onun hakkında bir mürşid‑i hakîki hükmüne geçmiştir ki; birden onu derece‑i velâyete çıkararak şu üç kerâmeti söylettirmiştir. Benden sekiz sene evvel ayrılmış, Onuncu Söz eline geçmiş, mektûbunun başında söylediği gibi çok azîm istifade edip sekiz sene zarfında aldığı kirleri onunla silmiştir. Hattâ tayyedilmiş, mektûbunun diğer bir parçasında Onuncu Söz’ün şevkinden demiş: “Yazdığın Sözler’in hepsini bana gönder, kendi hattımla herbirisinden otuzar nüsha yazar ve yazdırırım. Tâ intişar edip kaybolmasın.” İşte böyle bir kahraman vârisi kaybettim. Rûhuna El‑Fâtiha.

Said Nursî

Yirmiyedinci Mektûbun Zeyli ve İkinci Kısmı

25. Risale‑i Nur’un insanlar üzerinde bıraktığı tesir

Hulûsi‑i sânî ve büyük bir âlim olan Sabri Efendi’nin fıkralarıdır.

Meb'ûs‑u âlem Aleyhissalâtü Vesselâm Efendimiz Hazretlerinin, insanları hayrette bırakan ve cüz'î şuûru olana îmân‑ı kâmil bahşeden fevkalhad ve hàrikulâde, ma'nen bin envâ'‑ı Mu'cizât-ı Ahmediye’yi ihtiva eden ve pek àlî ve azîm kıymeti müsbet ve müsellem bulunan Ondokuzuncu Mektûbun dördüncü cüz'ünü; nazar ve teveccüh‑ü fâzılânelerinde mingayr‑i haddin vekilleri bulunduğum mümâileyh Hulûsi Beyefendiye irsâl kılınmak üzere istinsaha başlamıştım.

Bin mu'cize‑i Muhammediye münderic olan Ondokuzuncu Mektûb, mukaddimen dahi arzedildiği vechile arzumun fevkınde pek ziyâde ulvî ve nurânî mebâhis ve vekâyi‑i risalet-meâbiyeyi beyân ve müjde ile rûh ve kalb‑i âcizîyi bahar‑ı âlem gibi gül ve gülistanlığa çevirmiştir. Bu hususta kalben hisseylediğim duygulardan mütevellid ve lâzımü'l‑arz medh ü senâyı gayet parlak bir tarzda arzetmek ehass‑ı emelim ise de maalesef söylemekten âciz bulunduğumu beyân ile iktifâ ediyorum. Yalnız şu noktayı hissettim ki:

O vekâyi’de siz cismen değilse de fakat rûhen, Server‑i Kâinât Efendimiz Hazretleriyle beraber idiniz tasavvur ediyorum. Zîra o vekâyi‑i mezkûrenin künyesiyle, mevkiiyle, an'anesiyle kat'iyyen müşâhede ve ol vechile nakl ve tahrir buyurduğunuza kàni' ve kàilim.

Onaltıncı Mektûbu Atabey’e giderken götürdüm. Ekserî noktalar bir kısım ihvânı ağlattı ve amcazâdem Zühtü Efendi, Onaltı’yı okuyunca, “Şimdiye kadar bilmediğim ve görmediğim nurânî ve pek kesretli sürûr‑u manevîyi ihtiva eden bir pencere bugün kalbimde açıldı. Şu pencereden hâsıl olan netâici yazmak iktidarımın fevkınde ise de avn‑i İlâhîye dayanarak bir arîza ile arzetmek ehass‑ı emelimdir. Nihâyetsiz selâm ve hürmetlerimi tebliğe tavassutunuzu ricâ ederim.” dediler.

Sabri

26. Bu gibi kıymettar eserleri işittikten sonra görmek iştiyakı gittikçe artıyor

Gönül ister ki, hemen Risaletü'n‑Nurun umumunu yazıversem de mâmelekimde bulunan dürr‑i yektâları isti'dâdım nisbetinde mütâlaaya başlasam.

Otuzbirinci elmas külliyatını avn‑i Hak ve inâyet‑i ekremîleriyle iki gün evvel ikmale muvaffak oldum. Ahmed kardeşime ait derkenarı tefhim ettim. Biraz okur ve Onuncu Söz’ü istiyor, fakat bu söz kıymet‑i maneviye itibariyle mevcûdâttan ağırdır. İ'câz‑ı Kur'ân’ın ikinci cüz'ünü hemen hitâm buldurmak üzereyim. Fakat müştâk bulunduğum Otuzikinci Söz’ü dahi lütûf buyuracak olursanız hâsıl olacak memnuniyetimi bir vechile arzetmekten âciz kalacağım. Çünkü, bu gibi kıymetdâr ve mânidâr eserleri işittikten sonra görmek iştiyakı gittikçe artıyor ve bu tabiattan bir türlü kendimi men'edemiyorum.

Sabri

27. Yirmi Dokuzuncu Söz’ü istinsah ederken aldığım nasihat

Bu defa istinsahına muvaffak olduğum nurlu Yirmidokuzuncu Söz’de, melâike denizlerinde sefâin‑i Kibriyâya yapışarak seyran ederken ve beşerin hatâ‑savâb işlediği ef'âli kat'î olarak umumî yoklama defter‑i kebîrinde okunacağını, nef' ve zarar hiçbir şeyin mektûm bırakılmayacağını şiddetle ihtar eden bekà‑i rûh âlemini temâşâ ederken; matlab‑ı a'lâ ve maksad‑ı aksa olan ba's ve mahkeme‑i kübrâ’nın ahkâmını kable'l‑vukû' makam‑ı istimâ'da dinlerken ve bilhassa “Medârlar” merdivenlerinden àlî makamlara manevî suûd ederken, hele Onuncu Medâr ve Üçüncü, Dördüncü Mes'elelerde deniz dalgıçları gibi deryâ‑yı maneviyatta dalıp yüzerken o kadar envâr‑ı hakàik-ı kibriyâya ve ezvâk‑ı letâif-i ulyâya müstağrak oldum ki, arz ve ifâdeden âcizim.

Sabri

28. Müşrik ve münkirleri mağlûp eden Otuzuncu Söz’ü istinsah ettim.

Müşrik ve münkirleri mağlûb ve ilzam eden ve son sistem malzeme‑i cihadiye-i vahdâniyeyi hâvî ve câmi', kuvvet ve resâneti çelik, kıymet ve ehemmiyeti elmas ve cevâhir ve akik bir kale‑misâl olan Otuzuncu Söz’ü istinsaha muvaffak oldum.

Sabri

29. Sözler’le beraber olmaktan duyulan memnuniyet

Sözler sâyesinde şu bir seneyi mütecâviz bir müddetten beri şevk ile taallüm, inâyetle tefeyyüz, terğîb ile tenevvür, hâhişle telezzüz, işâretle tahalluk, tedrîcle tekemmül tarîkinde ilerlemeğe sâî bulunduğum bu muayyen müddetin bir gününe, sâbıkan geçirmiş olduğum umum hayatımın bile mukâbil olamayacağı kanâatindeyim.

Sabri

30. Sözler hâzık bir doktordur

İkinci bir Sabri olan Ali Efendi’nin bir fıkrasıdır

Sözler öyle hâzık bir doktordur ki, gözsüzlere hidayet‑i Hak ile göz, ve kalbsizlere inhidam‑ı kat'iyyeye uğramamış ise kalb, ve şuûrunda çatlaklık yoksa tenvir ile düşünceye sevk, ve “nereden, nereye, necisin?” suâl‑i müşkülün halli ile insanlığın iktiza ettiği insaniyeti bahşediyor.

Ali

31. Nur Fabrikasından her nevi teçhizatı almanın farz olduğunu bilmek

Yine Sabri’nin

Sözler nâmında olan bahr‑i muhît-i Nur’da iki seneyi mütecâviz bir zamandan beri, seyr ü seyahatimin semere ve neticesini görüp bilmek hususunda şimdiye kadar zemin ve zaman müsâid olmadığından, sermâye‑i ticâretimin ne derecelere çıktığında; daha doğrusu bir ticâret edinebildim mi, yoksa edinemedim mi, mütereddid ve mütehayyir idim. Hamden‑lillâh bu şehr‑i rahmet ve mağfirette, inâyet‑i Rabbâniye ve muâvenet‑i Peygamberiye ve himemât ve daavât‑ı Üstadâneleri berekâtıyla sermâye‑i ilmiye-i evveliye-i bendegânemin yüzde doksandokuz derece yükseldiğini fehmettim. O menâbi'‑i ilmiye ve temsîlât‑ı hakîkiye, meclislerimi o kadar tezyîn ve tenvir etmektedir ki, arzetmekten âcizim. Beşerin pek ziyâde ayağını kaydıran şu asırda, gayetle hàrika ve fevkalhad cihâzât ve malzemeyi neşreden Nur fabrikasından her nev'i techizâtı almak farz olduğunu bilip her türlü senâ ve sitâyişe bihakkın sezâ ve lâyık bulunan ve hiçbir sûretle riyâya hamli imkânsız olan müessese sâhib‑i a'zamına, ne derecelerde îfâ‑yı şükrân ve arz‑ı minnetdârî eylesem yine hakkıyla vazife‑i zimmetimi edâ etmiş olamayacağım.

Sabri

32. Yirmisekizinci Söz Hakkında Sabri Bey’in Hissiyâtı

Çoktan beri rûh‑i kemterânemin son derece müştâk bulunduğu ve her bir kelimesi birer elmas mahzeni olan şu Yirmisekizinci Risale‑i pür-nurlarını “lehü'l‑hamd” kırâat ve istinsaha muvaffak oldum. Şu altun‑misâl hurûfâttan mürekkeb elmas menba'ının derece‑i kıymet ve rağbet ve ehemmiyetini arz ve ifâde hususunda (mübâlağa olmasın) mümkün olsa idi, şu risale‑i kıymetdârînin hakàik‑ı nâmütenâhîsini muvazzıh ve câmi' bir çok kelimâtın vaz' ettirilmesine çalışacaktım ki, hakikat lâyıkıyla ifâde edilsin. Zîra Hàlık‑ı Âlem Hazretleri, şu mükevvenâtı halk ve icâd ve her birini birer vazife ile tavzif ve ecel‑i âlemin hulûlünde mes'ûliyet noktasında bu dünyada acz ve fakr ve za'f ve ihtiyacını fehm ve idrak ederek, kavânîn‑i ezelîye ve desâtir‑i Rabbâniyeye imtisal ve ittibâ' edenlere şu mevzû‑i bahs Cennet gibi bir ni'met ile i'zâz edecek ve ale'l‑husus Cennet’te en büyük ni'met, Cemâl‑i bâ-Kemâl-i Rabbâniyeyi müşâhede ve müşerrefiyet‑i uzmâ olduğundan, şu fânî âlemdeki herşey binnetice Cennet’e nâzır ve hayran olduğu ve şu hakàikın menba'ı olan Furkàn‑ı Mübîn ve Kur'ân‑ı Azîmin ebvâb‑ı müteaddidesini feth ve esrâr‑ı gûnâ-gûnuna ıttılâ' ile deryâ‑yı hakàika dalmak herkese müyesser olmadığından, beş suâl ve beş cevab miftâh‑ı hakîkisiyle o künûz‑u mütenevvia kapılarını açıp pek yakından ve kemâl‑i sarâhatle gösterilmesi ciheti, değil bu abd‑i âcizin kàsır aklı, belki oldukça yüksek zekâlara mâlik olanların bile takdirine hakkıyla şâyân olduğunu kàil ve kàni'im.

Sabri

33. Sözler'deki güzel üslûp ve gayelere duyulan hayranlık

Kemâl‑i ulviyet ve kıymet‑i bînihâyesini arz ve ifâdeden âciz bulunduğum şu Sözler’deki àlî ve azîm üslûb ve gayeler, bu abd‑i pür-kusuru ihyâ ve âdeta “ba'sü ba'de'l‑mevt” hâline getirdi ve “Siyah Dutun Bir Meyvesi” nâmıyla müsemmâ, Avrupa meftûnlarına endaht edilen altun topun elmas güllelerini gördüm, hayran oldum.

Sabri

34. Yirminci Mektub hakkında Sabri Bey’in Hissiyâtı

Yirminci Mektûb’u yazarken vaktimin adem‑i müsâadesi cihetiyle çabuk yazmağa fazlaca sa'y ettiğimden sathî bir nazar ve kırâat edildi. Derince düşünüp zihnimde takarrur ettiremedim ise de, müsâade‑i fâzılâneleri ile şu hakikati arza ictisâr ediyorum ki; bu Mektûb‑u azîmü'l-mefhûm, şimdiye kadar tesyâr buyurulan umum Nur Risalelerinin hülâsatü'l‑hülâsa zübdesi ve menba'‑ı amîki olduğuna müşâhedemle beraber; tafsilât ve teşrîhât hususunda dahi zevi'l‑akıl olanlar için İbare‑i Arabî ile tahrir buyurulan ve yedi fıkra‑i mânidâr ve Türkçe meâllerinde münderic olduğuna kanâat‑ı kâmilem mevcûd bulunduğunu arz ile başkaca bir arzu daha uyandırdı ve dedim:

“Âh, Hudâ‑yı Müteâl ve Vâhibü'l‑A'mâl Ve'l-Âmâl Hazretleri tevfikat‑ı Samedânîsini ihsân buyursa da, Üstad‑ı àlî-kadrimden ‘fenn‑i ilm-i kelâm’ı taallüm ile tefeyyüz edebilsem.” dedim. Ve bu arzu kalb‑i bendeleride ilelebed merkûz kalacaktır ki, bu da kıymet‑i bîpâyânını hissedip ulviyet ve kudsiyetini hakkıyla ifâdeden âciz bulunduğum Yirminci Mektûb‑u merğûbdan mütevelliddir.

Sabri

35. Birinci Söz’ün ne kadar manidar olduğunu insan olan hisseder

Hele Birinci Söz’de Besmelenin derece‑i ehemmiyeti ve sûret‑i temsîliyesi şâyân‑ı takdir ve hayrettir. Öteden beri her kitabın ibtidâsında “Besmele, Hamdele, Salvele”nin zikrinin vücûbu, hoca efendilerimiz tarafından beyân edilmiş ise de, bu gibi nefsi iskât edecek bir temsîl işitilmediğinden bu derece zihinde takarrur ve temerküz etmemişti. Şu temsîl, Besmele Sözü olan Birinci Söz’de ne kadar musîb ve mânidâr olduğunu insan olan takdir eder.

Sabri

36. Sözler'i okurken mücevher definesinde olduğunu hissetmek

Üç kitaptan Yirminci Söz’ü ilk defa okudum. Habl‑i Metîn-i İlâhî ve Kanun‑u Mübîn-i Rabbânî olan Kur'ân‑ı Azîmü'ş-Şân’da, şu son asırda vücûda gelen ve frenklerin medâr‑ı iftiharları bulunan tahte'l‑bahir, tayyare, vesâire gibi eşyaya, bin üçyüz küsûr sene mukaddem işâretle ifâde edildiğini öğrenerek Kitab‑ı Mübîn’in mâzi ve müstakbelden vermekte olduğu ihbarât‑ı gaybiye ve sâdıka ve beyânât‑ı hàrika, dost ve düşmanı meftûn ve hayretlerde bıraktığı cihetle bir kat daha i'câz‑ı Kur'ân’ı isbât ve te'yid etmiştir. Yirmiüç ve Otuzuncu Söz’lerin baş taraflarından üçer, beşer sahife okuyabildim. Mahzen ve medfen‑i mücevherâta rastgelmiş bir fakir gibi hangi cevheri alacağımı harîsâne düşünüyorum.

Sabri

37. On Dokuzuncu Mektub'u yazarken görülen acîb bir vâkıa

Bahr‑i mu'cizât, Fahr‑i Kâinât Efendimiz Hazretlerinin “şu sisli asırda paslı rûhlarımızı tenvir ve tesrîr eden ve sâik‑i hayat-ı ebediyeleri bulunan” Ondokuzuncu Mektûb’un beşinci cüz'ünü alarak, üçüncüsünü iâde ettim. Fahr‑i Kâinât Efendimizin mu'cizâtından olan parmaklarından su akıtarak orduya içirmesine dikkat ederek derin bir tefekküre daldım. O sırada kalemim boya şişesinde idi. Yazmak vazifeme muvakkat bir fâsıla verecektim. Kalemimi tuttum, mürekkebi ile yerinde koymamak için kalemdeki mürekkeb bitinceye kadar bir‑iki kelâm daha yazayım da öyle bırakayım dedim. Başladım, yarım sahife yazdım, kalemden boya kesilmedi. Bundaki hikmeti düşündüm, kalem kurudu. Sonra bir çok defalar kalemi dikkatle boyaya batırarak yazdım, tecrübe ettim. Yarım satır, nihâyet bir satıra kâfî gelebildi. Bu da Hatîb‑i Bağdadî’nin ﴿ف۪ي يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ خَمْس۪ينَ اَلْفَ سَنَةٍ﴾ sırrındaki (Hâşiye) tefekküründen mütehassıl vâkıayı andırır bir te'kid‑i i'câz-ı Nebevîdir, dedim.

Sabri

38. Bütün zararlı şahıslara karşı ilân edilen manevî cihaddaki başarı

Evvelce takdim kılınan arîzalarımdaki tâbirat ve elfâz‑ı ta'zîmiyem ne için hak olmasın? Zîra şu kıymetdâr ve ehemmiyet‑i nâmütenâhiyeyi ihtiva ve âleme berk‑ı hâtıf gibi satvet‑i maneviye ve hakîkiyesini emsâli gibi i'lâm ve ilân eden Yirmialtıncı Mektûb‑u merğûbu yirmi günden beri muhtelif derecâtta müntesibîn‑i ilmiye mütâlaa ettikleri hâlde bugün tashihine lüzum görülen ve ale't‑ta'dâd yirmisekiz noktada ta'dil ve ilâve buyurulan nukat‑ı mühimme, kelimât ve tâbirat‑ı àliyeyi zâid veya noksan diyebilecek bir kimse çıkmasın ve çıkmıyor.

Evet şu asrın eşhâs‑ı muzırrasına karşı ilân etmiş olduğu cihad‑ı maneviyede müşâhede edilen muvaffakıyet‑i fevkalâdenin o gürûh‑u hazele ve rezeleyi iskât ve ilzam ettiğini zerre kadar insafı ve iz'ânı ve insaniyette hazzı olanın ikrar ve itiraf ve tasdik etmesi vecîbeden olduğu vâreste‑i rayb ve zunûndur.

Sabri

39. Altın yaldızla yazılması gereken bu eserdeki başarı

Şu fıkra Şamlı Hâfız Tevfik’indir

Altun yaldızla yazılması lâzımgelen eser‑i àlînizde Resûl‑i Müctebâ Aleyhi Ekmelü't-tehâyâ Efendimiz Hazretlerine dil uzatan, hâin‑i bî-din olan mülhid hâinlerin kuruyası dillerini inâyet‑i İlâhî ve rûhâniyet‑i Peygamberî ve şerîat kılıncı ile kesmeğe muvaffak olduğunuz şu eser‑i bergüzîdenizi Cenâb‑ı Hak ind‑i İlâhîsinde ve nezd‑i Peygamberîde kabûl eylesin. Şefâat‑ı Nebeviyeye, efendimi ve fakiri de nâil eyleyip sancak‑ı Muhammedî (A.S.M.) tahtında cümlemizi ihvânlarımızla beraber haşreylesin, âmîn.

Tevfik

40. Yirmi İkinci bahr‑i hakaikı, inayet-i İlâhiye ile istinsaha muvaffak oldum

Yine Sabri’nin

Burâk‑ı tevfik ile hakàik‑ı semâvâta râh‑ı urûcu irâe ve tefhim için tanzim ve tasnif buyurulan ve herbir lem'a‑i ulviyesi aklî ve naklî binler âyât ve alâim‑i îmânı fevkalhad izâh ve isbât eden ve bir mirkât‑ı îmân ve bir mir'ât‑ı Vâcibü'l-Vücûd ve'l-Mennân olan ve saray‑ı dâr-ı bekànın elmas bir miftâhı bulunan Yirmiikinci bahr‑i hakàikı inâyet‑i İlâhiye ile istinsaha muvaffak oldum.

41. Risale‑i Nur’u okumak ve ondan faydalanmak çok büyük bir nimettir

Şu fıkra, hakîki ve birinci kardeşimiz olan Hakkı Efendi’nindir

Mükerreren mütâlaa ve kırâat ederek, arş kadar yüksek eserleriniz hakkında mütâlaa serdine bir kelime hattâ bir nokta ilâvesine kendimde cür'et ve kudret bulamadığımdan dolayı bu bâbda bir mütâlaa dermeyânına imkân göremiyorum. Yalnız çok yüksek, cihan kadar kıymetdâr mübârek eserleri okuyup cehâletimiz hasebiyle idrak edebildiğimiz kadar istifade ve istifazaya çalışarak müstefîd olabilmek bizim için pek büyük bir ni'mettir.

Hakkı

42. Bu eser tahsil olunmuş ilmin üzerindedir

Yine Hakkı Efendi’nindir

İşbu cihan‑kıymet eserin mütâlaasında nasıl bulduğumuz istifsar buyuruluyor. Dekàik‑ı hikmet ve hakàik‑ı ilmiye ile tezyîn ve tarsin edilmiş olan yüksek eser hakkında bir mütâlaa serdetmek, bidâamın fevkındedir.

Hakkı

43. Yirmi Beşinci Söz, Kur’ân’ı çok güzel tarif eder

Şu fıkra, ikinci bir Sabri olan Hâfız Ali’nindir

Efendim!

Yirmibeşinci Söz, Cenâb‑ı Hakk’ın fermân‑ı mübîni olan Kur'ân‑ı Mu'cizü'l-Beyân için öyle bir vuzûh‑u etemmi hâvî bir muarrif‑i hakîkidir ki; bahr‑i hakàikta seyr ü seyahat eden ve haricen çelikle mücellâ ve müstahkem ve dâhilen elmas ve akikle müzeyyen ve müberhen ve menba'‑ı hakîkisi olan Furkàn‑ı Hakîm gibi dâima gençliğini ve resânetini, zînet ve hüsnünü tezyîd ve muhâfaza eden ve hiçbir vecihle ahkâm‑ı memdûhasına nâkìsa getirmeyen bir sefîne‑i semâviyenin mahsulü olup, kalbleri kışırlanarak felsefenin çıkmaz çığırlarına sapan gâfil ve âsîlere şiddetle darbe‑i müdhişe ve mühlikesini çarpan o Söz, mutî'lere lütf‑u dest-i manevîsiyle dünyevî ve uhrevî nihâyetsiz mükâfâtını ihsân eden Cenâb‑ı Hakk’ın, Zât‑ı Üstadânelerine lütûf buyurduğu ve “Vehhâb” ism‑i celîlinden tulû' eden nurun lem'asıyla ziyâlandırıp hakàik‑ı İlâhiye’nin zerrelerini bile pırlantalar gibi görüp ve gösteren Üstadımın, hakàik denizinde seyr ü seyahatleri esnâsında isabet eden mevceler ki, yekdiğerini müteâkib herbirisi başlı başına bir mu'cize, hattâ bir katresi bile îcâzıyla i'câzını gösterdiğini gördüğümde “Mâşâallâh”, “Elhamdülillâhi alâ nuri'l‑îmân ve hidayeti'r-Rahmân” cümle‑i celîlesini lisânımda vird ediyorum.

Ali

44. Risale‑i Nur’dan nasihat almak

Yine şu fıkra Sabri’nindir

Nurları âlemi tenvir eden, kıt'ası küçük ve kıymeti pek büyük ve ulvî ve azîmü'l‑meâl ve bizzat hatt‑ı ekremîleriyle muharrer elmas risalelerini istinsah ve Yirmiikinci Nur deryâsına dalıyorum.

Sabri

45. Otuz Üçüncü Söz'ün kalbleri tedavi etmesi

Şu fıkra mühim bir talebe olan Seyyid Şefîk’indir

Şifâhâne‑i kalbinizden tulû' eden Otuzüçüncü Söz’ünüzle otuzüç cihetten marîz olan kalb‑i mecrûhumuzu tedâvi buyurmanızı bilhassa istirham eylerim.

Seyyid Şefîk

46. Otuz Üçüncü Mektub'un üç penceresinden ayrı ayrı lemaan eden nuranî ziyalar

İnşâallâh Kur'ân’a büyük hizmet edecek olan Küçük Hâfız Zühtü’nün mektûbudur

Bugün istinsahına muvaffak olduğum İ'câz‑ı Kur'ân’ın bu bîçâre talebenize bahşetmiş bulunduğu nihâyetsiz füyûzât, mevte mahkûm rûhuma öyle bir tabib‑i hâzık ameliyâtı yapmış ki; mübtelâ olduğum emrâz‑ı kalbiyeyi tedâvi ve yeniden hayat bahşetmiş olduğundan arz‑ı minnetdârî eyler ve bu bî‑nazîr mücevherât mahzeninin diğer renkli kapılarının da açılmasını âcizâne istirham eylerim.

Otuzüçüncü Mektûb’un otuzüç penceresinden ayrı ayrı lemeân eden nurânî ziyâlar kalb‑i âcizâneme feyyâz nurlarıyla gül‑âblar serpti. Daha birçok Nur Risalelerinin füyûzâtından hisse‑yâb olmasını bârgâh‑ı Ehadiyetten tazarru ederim efendim.

Hâfız Zühtü

47. Umarım Cenab‑ı Kibriya’dan ki, Sözlerin nur ve ziyalarından müstefid ve ziyadar olayım

Yine şu fıkra Sabri’nindir

Ma'ruzât‑ı hususiye: Şu ondördüncü Asr‑ı Muhammedî’de (A.S.M.) marziyât‑ı Rabbâniye ve tebliğât‑ı Ahmediyeyi bihakkın îfâ ve icra ve i'lâm ve infaz eden elhak “matla'‑i şems-i füyûzât” tâbiriyle tavsif ve ta'zîme mâsadak bulunan “Nur” risale‑i ferîdelerinden rûh‑u âcizîye in'ikâs eden ve sermâye‑i kemterânemden olmayıp sırf Risaletü'n‑Nurun füyûzât ve lemeâtından derip, çatıp yazdığım arîzalarım, mahzâ bir eser‑i hüsn-ü teveccüh-ü kerîmâneleri olarak Risaletü'n‑Nur sırasına idhal edilmesi hicâbımı intac etmiştir. Zîra bahr‑i muhîte nisbeten bir cedvel hükmünde bile olamayan, bu abd‑i âcizin pür‑kusur ifâdeleri öyle bâlâ bir mevkide yer tutacak bir mâhiyette olmadığı âşikârdır. Umarım Cenâb‑ı Kibriyâ’dan ki, karîn bulunduğu nevvâr ve ziyâdâr Sözler’in nur ve ziyâlarından müstefîd ve ziyâdâr ola.

Sabri

48. Ümit ve iman gibi pek âlî sermayemiz var

Şu fıkra Hulûsi’nindir

Esâsen siyaset, anlamadığım bir iş; şunun bunun âmâline hizmet, menfûrum; zilletle yaşamak, tahammül edemediğim hâllerdir. Felillâhilhamd, Allah’ımız bir, Peygamberimiz bir, Kitabımız bir, Dinimiz bir… ilâ âhir. Bu bir birler, bize yekdiğerimizi Allah için sevmek kaydını sağlamlaştırmakla beraber, rûhî, kalbî, ebedî, lâyemût bir birlik te'min etmektedir. Hamd ve şükürler olsun mü'miniz. Hayatta tesâdüf edeceğimiz binlerle musîbet ve acılara مَنْ اٰمَنَ بِالْقَدَرِ اَمِنَ مِنَ الْكَدَرِ gibi çok müessir devamız var. Yine idrak ediyoruz ki, burada vazifeleri nihâyet bulanlar için, ebedî mev'ûd bir hayat başlıyor. Biz de bu yolun yolcusu, bu hanın misâfiri, bu fabrikanın muvakkat bir amelesi olduğumuz için, er geç o kafileye iltihak edeceğiz. Kısa, müz'ic, dağdağalı, elemli, hüzünlü, firâklı ve ancak o sermedî hayatın mezraası olan bu fânî ve kararsız âlemde başlayan garazsız, ivazsız, pürüzsüz ve kimsenin arzusuna tâbi olmadan, sırf hasbî ve ciddi, hàlis ve muhlis arkadaşlığımızın meyvesini ve her türlü saâdeti câmi' hayatta idrak edeceğiz.

Ümîd ve îmân gibi pek àlî sermâyemiz var. Hoca Efendi Hazretlerinin àlî tavsiyeleri: Beş vakit namazını ta'dil‑i erkân ile kıl; yani başka ibâdete gücün yetmez. Namazın nihâyetindeki tesbihleri yap; yani başka zikri yapamadım diye teessüf etme. Yedi kebâiri terk et; çünkü sağâiri arayacak zamanda değiliz. İttibâ'‑ı sünnet et; zîra bu zamanda arkasında gidilecek ve harekâtı taklide değer, sâf, hàlis ve muhlis bir hâdî (ki, o da seni yine bu yola götürecektir) maalesef bulamayacaksın. Belki bu yola çıkaracaklar vardır. Fakat kömür ile elması kim fark edecek? Öyle ise sen çalış; ondan daha iyi kılavuz bulamazsın. Derslerinden birinde ki, her vakit zikir ettiğim مَنْ اٰمَنَ بِالْقَدَرِ اَمِنَ مِنَ الْكَدَرِ şifâ‑bahş vecîzesi hâtırımızda varken, şüphesiz her musîbet ve her elem hoş karşılanacaktır.

Azîz kardeş!

Zaman olur ki; herşey, herkes, her muâmele, kalbi incitiyor. Fakat işte tiryâkı: ﴿فَاِنْ تَوَلَّوْا فَقُلْ حَسْبِيَ اللّٰهُ لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَهُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظ۪يمِ﴾

Her zaman söylüyorum: Biz bu fânî hayat için dostluk yapmıyoruz. Bu kısa hayata vedâ etmek, indimizde ve i'tikàdımızda ebedî bir hayatın mukaddimesidir; öyle ise müteessir olmayalım. Nice ki, o hayata başlamadık. İşte mürâsele ile muvâsalayı te'min edelim. Allah’a güvenelim, O’ndan medet dileyelim.

﴿اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذ۪ي هَدٰينَا لِهٰذَا وَمَا كُنَّا لِنَهْتَدِيَ لَوْلَٓا اَنْ هَدٰينَا اللّٰهُ لَقَدْ جَٓاءَتْ رُسُلُ رَبِّنَا بِالْحَقِّ﴾

اَللّٰهُمَّ صَلِّ عَلٰى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ مِنَ الْاَزَلِ اِلَى الْاَبَدِ عَدَدَ مَا ف۪ي عِلْمِ اللّٰهِ وَعَلٰى اٰلِهِ وَصَحْبِهِ وَسَلِّمْ

Hulûsi

49. Risalatü'l‑Envâr her biri ayrı ayrı mevzûlarda, hadd ü hesaba gelmeyen müşkülleri halleder

Sabri’nin Yirmibirinci ve Yirmiikinci Söz’leri yazdığı vakit yazdığı mektûbun bir fıkrasıdır

Bil'umum Risalatü'l‑Envâr herbiri ayrı ayrı mevzûlarda, hadd ü hesaba gelmeyen müşkülleri halletmeleriyle beraber bendeniz şöyle tasavvur ediyorum ki: Nur deryâsından nûş etmek isteyen bir kimse, Birinci ve Yirmibirinci ve Yirmiikinci Söz’leri alsa, diğerlerine eli yetişmezse dahi maraz‑ı kalbîyi def' ve ref'e, rûhu tenvir ve tesrîre kâfî bulunduğu meşhûd ve müsellemdir. Zîra Birinci Söz tevhid miftâhıdır. Yirmibirin birinci şıkkı da mirkât‑ı Cennet’tir. İkinci şıkkı da emrâz‑ı kalbiyenin tedâvisi için nazîrsiz bir şifâhâne‑i eczâdır. İksîr ilâçlarıyla bilâ‑istisna herkeste bulunan vesvese marazını tedâvi ve kal' eder. Kalb ve rûhta Kur'ân‑ı Hakîm’in ebedî ve nâmütenâhî füyûzât ve envârından gelen revzât‑ı inşirahiyeyi küşâd ile saâdet‑i ebediyeye îsâl edecek bir râh‑ı necât ve selâmettir. Yirmiiki ise: Bürhânlarıyla, lem'alarıyla insan olanın akàid‑i diniyesini tahkîm ve tarsine emsâlsiz bir rehber bulunduğunu arz ederim efendim.

Sabri

50. Risalelerin her biri birer derya‑i azîmdir

Şu fıkra Husrev’in mektûbundandır

Sevgili ve Muhterem Üstadım,

Sözler’inizin (yani Risalelerinizin) herbiri birer deryâ‑yı azîmdir. Sözler’inizden pek çok feyiz alıyorum. O kadar ki, okudukça tekrar etmeyi istiyorum. Ve tekrarında duyduğum İlâhî bir zevki ta'rif edemeyeceğim. Bugün Söz’lerinizden değil hepsini, bir tanesini alan insaf ile okursa, hakkı teslîme ve münkir ise gittiği yolu terke, fâsık ise tevbeye mecbur olacağına kat'iyyen ümîdvârım.

Husrev

51. Sözler'iniz mürşidâne ve çok yüksek olduğundan gayet dikkatli ve tahlil ederek okumak icap ediyor

Şu fıkra Re'fet Bey’in mektûbundandır

Sözler’iniz mürşidâne ve çok yüksek olduğundan gayet dikkatli ve tahlil ederek okunmak icâb ediyor. Serdeylediğiniz delâil‑i akliye ve mantıkıye o kadar tatlı ve hayret‑bahştır ki, insan okudukça okuyor ve nâmütenâhî bir zevk‑i manevî hissederek hiç elinden bırakmak istemiyor. Bu sebeble bir defa okumak kâfî değil. Hepsi yanında bulunup dâima okumalıdır.

Re'fet